Trong nỗ lực tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả hoạt động, ngành Thanh tra đang đứng trước một bước ngoặt lớn về cấu trúc tổ chức. Theo dự kiến mới nhất, hệ thống thanh tra sẽ được tinh giản mạnh mẽ, tập trung vào hai cấp chủ chốt để đảm bảo tính xuyên suốt và chuyên nghiệp trong công tác kiểm tra, giám sát.

Mô hình tổ chức 2 cấp: Tinh gọn và hiệu quả

Căn cứ theo tinh thần của Luật Thanh tra 2022 và các định hướng cải cách hành chính, tổ chức bộ máy của ngành Thanh tra dự kiến sẽ được vận hành theo 02 cấp chính tại Công văn 647/TTCP-KHTH. Cụ thể, hệ thống sẽ bao gồm: Thanh tra Chính phủ và Thanh tra tỉnh.

Việc khu biệt lại hai cấp tổ chức này được kỳ vọng sẽ loại bỏ các tầng nấc trung gian, giúp việc chỉ đạo và thực hiện các cuộc thanh tra diễn ra nhanh chóng, chính xác hơn, đặc biệt là trong các lĩnh vực nóng như đất đai, tài chính và phòng chống tham nhũng.

Cơ cấu chi tiết tại Thanh tra Chính phủ

Tại cấp Trung ương, Thanh tra Chính phủ sẽ duy trì một bộ máy chuyên sâu với 22 đơn vị cấp cục, vụ, quản lý trực tiếp 127 phòng với đội ngũ khoảng 1.700 công chức. Cơ cấu này được chia thành các nhóm nhiệm vụ chuyên biệt:

Nhóm tham mưu tổng hợp

Bao gồm 05 đơn vị nòng cốt với 210 công chức, đóng vai trò "bộ não" trong việc xây dựng chính sách và kế hoạch:

• Văn phòng;
• Vụ Tổ chức cán bộ;
• Vụ Pháp chế;
• Vụ Hợp tác quốc tế;
• Vụ Kế hoạch - Tài chính.

Nhóm đơn vị thực hiện nghiệp vụ thanh tra

Đây là lực lượng chủ lực với 15 đơn vị, phụ trách tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và đặc biệt là phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Nhóm này sở hữu 101 phòng và 1.490 công chức, chia theo địa bàn (Cục I, II, III) và theo lĩnh vực chuyên sâu như:

• Nội chính, tài chính, ngân hàng: Các Cục V, VI đảm nhiệm giám sát các dòng tiền và hoạt động công vụ.
• Xây dựng, nông nghiệp, môi trường: Các Cục VII, VIII tập trung vào các điểm nóng về tài nguyên và hạ tầng.
• Y tế, giáo dục, văn hóa: Các Cục X, XI bảo vệ an sinh xã hội.
• Giám sát và xử lý sau thanh tra: Cục XIII và XIV đảm bảo các kết luận thanh tra được thực thi nghiêm túc.

Ngoài ra, hệ thống còn có 02 đơn vị sự nghiệp công lập là Báo Thanh tra và Trường Cán bộ Thanh tra, phục vụ công tác thông tin và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành.

Thanh tra tỉnh: Cánh tay nối dài tại địa phương

Ở cấp địa phương, hệ thống 63 Thanh tra tỉnh sẽ đóng vai trò then chốt với quy mô 558 phòng và 7.800 công chức. Đây là lực lượng trực tiếp tiếp xúc và giải quyết các vấn đề phát sinh tại cơ sở, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân và sự thượng tôn pháp luật tại mỗi tỉnh, thành phố.

Việc sắp xếp lại bộ máy theo hướng chuyên nghiệp hóa không chỉ là yêu cầu của Luật Thanh tra 2022 mà còn là bước đi tất yếu để xây dựng một nền hành chính minh bạch, hiệu quả, đáp ứng kỳ vọng của nhân dân trong giai đoạn mới.