Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, hình thức thanh toán không dùng tiền mặt đã trở thành thói quen của đại đa số người dân. Tuy nhiên, thời gian gần đây, một bộ phận không nhỏ hộ kinh doanh tại các đô thị lớn lại bất ngờ "quay xe", treo biển từ chối nhận chuyển khoản hoặc yêu cầu khách hàng trả thêm phí nếu không dùng tiền mặt. Đằng sau làn sóng này là nỗi lo ngại về việc thắt chặt quản lý thuế, nhưng liệu đây có phải là giải pháp an toàn hay là con đường dẫn đến những rắc rối pháp lý nghiêm trọng?

Làn sóng từ chối chuyển khoản: Chuyện gì đang xảy ra?

Dạo quanh các khu phố ẩm thực hay các chợ truyền thống, không khó để bắt gặp những tấm biển "Chỉ nhận tiền mặt" hoặc "Máy hỏng, không nhận chuyển khoản". Thậm chí, một số chủ cửa hàng còn thẳng thừng thông báo sẽ cộng thêm 2-5% phí trên hóa đơn nếu khách hàng muốn quét mã QR. Nguyên nhân chính xuất phát từ việc Nghị định 70/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực.

Theo quy định mới, từ ngày 01/6/2025, các hộ kinh doanh có doanh thu trên 01 tỷ đồng bắt buộc phải xuất hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối trực tiếp với cơ quan thuế. Việc thanh toán qua tài khoản ngân hàng giúp cơ quan chức năng dễ dàng đối soát doanh thu thực tế, từ đó xác định chính xác nghĩa vụ thuế. Để tránh việc bị "lộ" doanh thu thật, nhiều hộ kinh doanh đã chọn cách quay về với tiền mặt truyền thống.

Né thuế bằng tiền mặt: Lợi bất cập hại

Nhiều chủ hộ kinh doanh lầm tưởng rằng việc không để lại dấu vết dòng tiền trên hệ thống ngân hàng sẽ giúp họ "an toàn" trước các đợt quyết toán thuế. Tuy nhiên, cơ quan thuế đã khẳng định rằng doanh thu tính thuế bao gồm toàn bộ tiền bán hàng, cung ứng dịch vụ mà hộ kinh doanh được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.

Hành vi cố tình che giấu doanh thu thông qua việc chỉ nhận tiền mặt hoặc sử dụng các nội dung chuyển khoản mập mờ như "trả nợ", "tặng quà" không những không làm giảm nghĩa vụ thuế mà còn trở thành dấu hiệu nghi ngờ để cơ quan chức năng tiến hành thanh tra, kiểm tra chuyên sâu.

Chế tài xử phạt nghiêm khắc: Từ phạt hành chính đến án tù

Pháp luật hiện hành quy định rất rõ các mức xử phạt đối với hành vi vi phạm về hóa đơn và trốn thuế. Cụ thể:

• Vi phạm về hóa đơn: Theo khoản 5 Điều 24 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, hành vi không lập hóa đơn khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ có thể bị phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng.
• Truy thu và ấn định thuế: Đối với các trường hợp cố tình khai sai, che giấu doanh thu, cơ quan thuế có quyền ấn định số thuế phải nộp dựa trên các cơ sở dữ liệu ngành và thực tế kinh doanh.
• Trách nhiệm hình sự: Đây là mức độ nghiêm trọng nhất. Theo quy định tại Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), tội trốn thuế có thể bị phạt tù lên đến 07 năm và phạt tiền đến 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân.

"Điều 200. Tội trốn thuế
1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây trốn thuế với số tiền từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế... thì bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm..."

Lời khuyên cho hộ kinh doanh trong kỷ nguyên số

Thay vì tìm cách đối phó, các hộ kinh doanh nên chủ động tìm hiểu và thực hiện đúng các quy định của pháp luật. Việc minh bạch hóa doanh thu không chỉ giúp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn là cơ sở để hộ kinh doanh tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi, mở rộng quy mô và phát triển bền vững lên mô hình doanh nghiệp theo chủ trương tại Luật Quản lý thuế 2019.

Cơ quan thuế hiện nay luôn sẵn sàng hỗ trợ, hướng dẫn các hộ kinh doanh về thủ tục kê khai, sử dụng hóa đơn điện tử. Hãy là những nhà kinh doanh tỉnh táo, thượng tôn pháp luật để bảo vệ chính quyền lợi và uy tín của mình trên thị trường.