Hội nhập WTO: Yêu cầu cấp bách về "luật chơi" chung

Trong phiên thảo luận sáng nay (08/11/2004), vấn đề đưa các nguyên tắc và nội dung hoạt động của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào dự án Luật Thương mại 2005 (đang trong giai đoạn dự thảo) đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của các đại biểu Quốc hội. Đây không chỉ là việc sửa đổi một văn bản pháp luật thông thường mà là bước chuẩn bị mang tính sống còn để Việt Nam chính thức bước vào sân chơi toàn cầu.

Đại biểu Dương Kim Anh (tỉnh Trà Vinh) nhấn mạnh rằng, với việc đã ký kết Hiệp định thương mại với Hoa Kỳ và đang nỗ lực gia nhập WTO, các nguyên tắc minh bạch và không phân biệt đối xử cần được thể hiện rõ nét trong luật. Tuy nhiên, đại biểu cũng lưu ý WTO chấp nhận lộ trình cho các nước đang phát triển, do đó dự thảo cần có những quy định đặc thù để bảo vệ lợi ích quốc gia trong giai đoạn chuyển đổi đầy thách thức này.

Mở rộng phạm vi điều chỉnh: Không chỉ là mua bán hàng hóa truyền thống

So với Luật Thương mại 1997, dự thảo lần này đã có những bước tiến dài khi bao quát thêm các loại hình mới như quá cảnh hàng hóa, cho thuê hàng hóa và mua bán qua Sở giao dịch hàng hóa. Tuy nhiên, theo nhiều đại biểu, sự mở rộng này vẫn chưa bắt kịp tốc độ phát triển của nền kinh tế.

Đại biểu Lê Minh Hồng (tỉnh Ninh Bình) chỉ ra một khoảng trống pháp lý đáng lo ngại khi các giao dịch trong thị trường lao động, chứng khoán và khoa học công nghệ vẫn chưa được đề cập thỏa đáng. Đồng quan điểm, đại biểu Bùi Sĩ Lợi (tỉnh Thanh Hóa) khẳng định bản chất của thương mại là hoạt động sinh lời, vì vậy không nên bó hẹp trong khuôn khổ hàng hóa truyền thống mà phải áp dụng cho mọi đối tượng tham gia thị trường.

Tranh luận về tư cách "Thương nhân" và tính thực tiễn

Một trong những điểm gây tranh cãi nhất tại nghị trường là khái niệm thương nhân. Đại biểu Nguyễn Hoàng Anh (TP Hải Phòng) đặt câu hỏi về tính thực tiễn: Liệu luật có áp dụng cho những người buôn bán nhỏ lẻ hay những thương nhân chưa đăng ký kinh doanh? Nếu không làm rõ, việc thực thi luật sẽ gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc phân định ranh giới giữa Luật Thương mại và Luật Dân sự khi giải quyết các tranh chấp phát sinh.

Đại biểu Trần Thanh Khiêm (tỉnh Cà Mau) cũng lưu ý cần có sự thống nhất về nguyên tắc giữa hai bộ luật này để tránh chồng chéo, nhất là trong trường hợp giao dịch giữa một bên là thương nhân và một bên không phải là thương nhân.

Kết luận và kỳ vọng

Phiên thảo luận đã khép lại với nhiều ý kiến đóng góp tâm huyết, phản ánh hơi thở của thời đại hội nhập. Việc hoàn thiện dự án Luật Thương mại (sửa đổi) để thay thế cho Luật Thương mại 1997 là lời khẳng định về quyết tâm đổi mới và hội nhập sâu rộng của Việt Nam. Những nút thắt về khái niệm thương nhân và phạm vi điều chỉnh sẽ tiếp tục được Ban soạn thảo nghiên cứu, chỉnh lý để trình Quốc hội thông qua vào kỳ họp tới.