Danh hiệu vinh dự Nhà nước “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” là sự ghi nhận, tôn vinh cao quý nhất của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những người mẹ đã có nhiều cống hiến, hy sinh vô bờ bến cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Cùng với vinh dự tinh thần to lớn, chính sách đãi ngộ vật chất và tiền thưởng đi kèm danh hiệu này luôn nhận được sự quan tâm sâu sắc của toàn xã hội.

Kể từ ngày 01/10/2026, các quy định mới về công tác thi đua, khen thưởng theo Nghị định 368/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành, thay thế cho Nghị định 152/2025/NĐ-CP. Vậy mức tiền thưởng dành cho Bà mẹ Việt Nam anh hùng được tính toán cụ thể ra sao, quy trình chi trả như thế nào và các trường hợp truy tặng được hưởng những quyền lợi gì?

1. Mức tiền thưởng dành cho Bà mẹ Việt Nam anh hùng theo quy định mới nhất

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 52 Nghị định 368/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Thi đua, Khen thưởng 2022, cá nhân được tặng hoặc truy tặng danh hiệu vinh dự nhà nước “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” được nhận mức tiền thưởng bằng 15,5 lần mức lương cơ sở.

Nguyên tắc tính tiền thưởng thi đua, khen thưởng được xác định căn cứ trên mức lương cơ sở do Chính phủ quy định đang có hiệu lực tại thời điểm ban hành quyết định công nhận danh hiệu thi đua hoặc quyết định hình thức khen thưởng.

Tại thời điểm hiện tại, theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 161/2026/NĐ-CP quy định mức lương cơ sở và chế độ tiền thưởng đối với cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang (áp dụng từ ngày 01/7/2026), mức lương cơ sở được điều chỉnh lên 2.530.000 đồng/tháng.

Như vậy, mức tiền thưởng đối với cá nhân được tặng hoặc truy tặng danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” được xác định theo công thức chuẩn xác như sau:

Mức tiền thưởng = 15,5 × 2.530.000 đồng = 39.215.000 đồng

So với các giai đoạn áp dụng mức lương cơ sở trước đây, số tiền thưởng trao tặng kèm theo danh hiệu đã được gia tăng tương ứng, thể hiện sự quan tâm chu đáo và chính sách tri ân thiết thực của Nhà nước đối với những cống hiến hy sinh của các Mẹ.

2. Hiện vật khen thưởng đi kèm danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng gồm những gì?

Bên cạnh khoản tiền thưởng nêu trên, chế độ khen thưởng đối với danh hiệu vinh dự nhà nước còn bao gồm các hiện vật khen thưởng trang trọng nhằm tôn vinh giá trị thiêng liêng và lưu giữ niềm tự hào của gia đình, dòng họ.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 52 Nghị định 368/2026/NĐ-CP, ngoài tiền thưởng, cá nhân được tặng hoặc truy tặng danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” còn được nhận trọn bộ hiện vật khen thưởng bao gồm:

• Huy hiệu danh hiệu: Được thiết kế tinh xảo theo quy chuẩn Nhà nước;
• Hộp đựng Huy hiệu: Bảo đảm bảo quản hiện vật trang trọng, lâu dài;
• Bằng danh hiệu: Bằng chứng nhận ghi nhận công lao do Chủ tịch nước ký quyết định khen thưởng;
• Khung và hộp đựng khung bằng: Được đóng gói đồng bộ, đúng nghi thức ngoại giao và nghi lễ nhà nước.

Các hiện vật này được Nhà nước cấp phát miễn phí, bảo đảm đúng mẫu mã quy chuẩn, tuyệt đối không thu bất kỳ khoản chi phí nào từ người nhận khen thưởng hoặc thân nhân người được truy tặng.

3. Danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” có được truy tặng khi Mẹ đã qua đời?

Một trong những câu hỏi được nhiều gia đình thân nhân liệt sĩ quan tâm là liệu những người mẹ có đủ điều kiện nhưng đã từ trần trước ngày được xét khen thưởng thì có được vinh danh hay không?

Pháp luật về thi đua, khen thưởng khẳng định rõ nguyên tắc công bằng và tri ân không giới hạn thời gian đối với người có công. Theo khoản 1 Điều 52 Nghị định 368/2026/NĐ-CP cũng như các điều khoản tương ứng của Luật Thi đua, Khen thưởng 2022, danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” được xét tặng hoặc truy tặng cho cá nhân có đủ tiêu chuẩn theo quy định.

Do đó, trong trường hợp người mẹ đã qua đời nhưng hồ sơ, quá trình cống hiến đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật thì chính quyền địa phương và các cơ quan có thẩm quyền vẫn tiến hành lập thủ tục xét truy tặng danh hiệu. Thân nhân hoặc người đại diện hợp pháp của Mẹ sẽ là người đón nhận Bằng danh hiệu, Huy hiệu, hiện vật khen thưởng cùng toàn bộ số tiền thưởng 39.215.000 đồng theo quy định chuyển tiếp và thực thi của Nhà nước.

4. Cơ quan nào chịu trách nhiệm chi trả tiền thưởng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng?

Vấn đề phân định nguồn kinh phí và trách nhiệm chi trả tiền thưởng được nêu chi tiết tại Điều 51 Nghị định 368/2026/NĐ-CP:

• Người ra quyết định khen thưởng có trách nhiệm chi tiền thưởng theo quy định tại khoản 4 Điều 11 Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 và hạch toán chi theo đúng quy định tài chính hiện hành.
• Trường hợp cá nhân, tập thể, hộ gia đình được Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch nước quyết định khen thưởng thì bộ, ban, ngành, tỉnh đề nghị khen thưởng có trách nhiệm chi thưởng từ ngân sách nhà nước của cấp mình và thực hiện hạch toán chi thành mục riêng biệt.
• Bộ, ngành được giao nhiệm vụ chủ trì công tác tổ chức xét tặng danh hiệu vinh dự nhà nước và các giải thưởng lớn chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc chi trả tiền thưởng cho cá nhân được khen thưởng và hạch toán chi ngân sách theo mục riêng.

Đối chiếu với quy định tại điểm b Điều 45 Nghị định 368/2026/NĐ-CP, danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” là danh hiệu vinh dự nhà nước thuộc thẩm quyền quyết định trao tặng của Chủ tịch nước. Cơ quan, ban ngành chủ trì hoặc UBND cấp tỉnh trình đề nghị khen thưởng có trách nhiệm bố trí ngân sách, bảo đảm nguồn kinh phí chi trả tiền thưởng kịp thời, trang trọng và đầy đủ tới tay Bà mẹ hoặc thân nhân gia đình.

5. Hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp về mức tiền thưởng

Theo khoản 1 Điều 62 Nghị định 368/2026/NĐ-CP, nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026. Kể từ thời điểm này, mức tiền thưởng 15,5 lần mức lương cơ sở cho các quyết định khen thưởng mới được thực hiện thống nhất trên toàn quốc.

Tuy nhiên, các địa phương và cơ quan lập hồ sơ khen thưởng cần đặc biệt chú ý quy định chuyển tiếp tại khoản 1 Điều 63 Nghị định 368/2026/NĐ-CP: Trường hợp hồ sơ đề nghị xét tặng danh hiệu đã được cơ quan có thẩm quyền thẩm định hồ sơ tiếp nhận trước ngày 01/10/2026 thì việc thẩm định, trình và ban hành quyết định khen thưởng tiếp tục áp dụng theo quy định của Nghị định 152/2025/NĐ-CP.

Chính sách tiền thưởng và các chế độ ưu đãi kèm theo danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng thể hiện truyền thống đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” cao đẹp của dân tộc. Việc cập nhật kịp thời các mốc quy định pháp luật giúp các cấp chính quyền cơ sở, hội đoàn thể và người dân nắm vững quyền lợi, bảo đảm thực hiện chế độ đầy đủ, công khai và minh bạch nhất cho các đối tượng thụ hưởng.