Trong bối cảnh ngành giao thông vận tải đang nỗ lực hiện đại hóa và nâng cao năng lực vận tải, vấn đề an toàn chạy tàu luôn được đặt lên hàng đầu. Mới đây, Bộ Giao thông vận tải đã ban hành một văn bản pháp lý quan trọng, tạo ra khung khổ quản lý chặt chẽ hơn đối với các đơn vị tham gia vào mạng lưới đường sắt quốc gia.

Những đối tượng nào bắt buộc phải có "giấy thông hành" an toàn?

Theo quy định tại Quyết định 61/2007/QĐ-BGTVT, kể từ năm 2008, hai loại hình doanh nghiệp sau đây bắt buộc phải sở hữu Chứng chỉ an toàn còn hiệu lực để được phép hoạt động:

• Doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường sắt: Các đơn vị trực tiếp điều hành đoàn tàu vận chuyển hành khách và hàng hóa.
• Doanh nghiệp kinh doanh kết cấu hạ tầng đường sắt: Các đơn vị quản lý, duy tu và bảo trì hệ thống đường ray, thông tin tín hiệu.

Quy định này không chỉ áp dụng trên mạng lưới đường sắt quốc gia mà còn mở rộng tới đường sắt đô thị và đường sắt chuyên dùng có kết nối ray. Chứng chỉ này có thời hạn hiệu lực là 05 năm, đòi hỏi doanh nghiệp phải liên tục duy trì các tiêu chuẩn khắt khe.

Điều kiện khắt khe về hạ tầng và phương tiện kỹ thuật

Để được cấp chứng chỉ, doanh nghiệp phải chứng minh được năng lực thực tế về cơ sở vật chất. Cụ thể, tại Điều 6 Quyết định 61/2007/QĐ-BGTVT nhấn mạnh:

"Kết cấu hạ tầng đường sắt phải phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật đã công bố, bảo đảm chạy tàu an toàn, đúng công lệnh tốc độ và công lệnh tải trọng theo quy định."

Đối với các đơn vị vận tải, phương tiện giao thông (đầu máy, toa xe) dù là sở hữu hay đi thuê đều phải có đầy đủ Giấy chứng nhận đăng ký và Giấy chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng, an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường còn hiệu lực.

Nhân sự - Yếu tố then chốt trong an toàn chạy tàu

Không chỉ dừng lại ở máy móc, con người là yếu tố quyết định. Luật Đường sắt 2005 và các văn bản hướng dẫn yêu cầu đội ngũ nhân viên trực tiếp phục vụ chạy tàu phải có bằng cấp, chứng chỉ chuyên môn phù hợp. Đặc biệt, lái tàu phương tiện chuyên dùng phải có giấy phép riêng biệt.

Về mặt quản lý, doanh nghiệp phải có lãnh đạo phụ trách an toàn sở hữu trình độ đại học chuyên ngành và ít nhất 03 năm kinh nghiệm quản lý trực tiếp trong lĩnh vực tương ứng. Đây là quy định nhằm đảm bảo người đứng đầu có đủ năng lực xử lý các tình huống khẩn cấp và xây dựng phương án cứu hộ, cứu nạn hiệu quả.

Khi nào doanh nghiệp bị thu hồi chứng chỉ?

Pháp luật cũng quy định rõ các chế tài nghiêm khắc. Doanh nghiệp sẽ bị thu hồi tạm thời chứng chỉ nếu để xảy ra tai nạn nghiêm trọng do nguyên nhân chủ quan mà không có biện pháp khắc phục kịp thời. Trong trường hợp bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hoặc bị đình chỉ hoạt động, chứng chỉ an toàn sẽ bị thu hồi vĩnh viễn.

Việc triển khai Quyết định 61/2007/QĐ-BGTVT là bước đi cần thiết để thanh lọc các đơn vị yếu kém, bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân khi tham gia giao thông đường sắt.