Từ ngày 01/7/2025, diện mạo quản lý quy hoạch tại Việt Nam sẽ có những thay đổi căn bản khi Nghị định 145/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực. Đây không chỉ là một văn bản hành chính thuần túy mà là một cuộc cách mạng về phân cấp, phân quyền, đưa quyền quyết định về sát dân hơn bao giờ hết.

1. Cấp xã được trao 'thượng phương bảo kiếm' trong điều chỉnh quy hoạch

Một trong những điểm đột phá nhất của quy định mới là việc trao quyền cho chính quyền cấp xã trong việc lập, thẩm định và phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch. Theo quy định tại Điều 4 và Điều 5 Nghị định 145/2025/NĐ-CP, UBND cấp xã giờ đây có thể chủ động xử lý các vấn đề quy hoạch quy mô nhỏ tại địa phương mà không cần phải 'xếp hàng' chờ đợi phê duyệt từ cấp huyện như trước.

Việc phê duyệt điều chỉnh cục bộ quy hoạch thuộc quyền của UBND cấp xã, được phân cấp theo quy định tại Điều 6 Nghị định 145/2025/NĐ-CP.

2. Minh bạch thông tin: Người dân gõ cửa UBND xã để xem quy hoạch

Trước đây, để biết mảnh đất nhà mình nằm trong diện quy hoạch nào, người dân thường phải lên tận trung tâm hành chính huyện. Từ 01/7/2025, theo Điều 7 Nghị định 145/2025/NĐ-CP, UBND cấp xã chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc cung cấp thông tin quy hoạch và lưu trữ hồ sơ mốc giới. Điều này không chỉ giúp tăng tính minh bạch mà còn giảm thiểu rủi ro 'cò đất' lợi dụng sự thiếu thông tin của người dân.

3. Tinh gọn bộ máy: Trung ương 'nhả' quyền cho địa phương

Nghị định 145 cũng thể hiện tinh thần cải cách mạnh mẽ khi Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng thực hiện phân quyền phê duyệt nhiều loại quy hoạch quan trọng về cho UBND cấp tỉnh. Cụ thể:

• UBND tỉnh được quyền phê duyệt quy hoạch chung đô thị loại I và quy hoạch khu du lịch quốc gia theo Điều 10.
• Cơ quan chuyên môn cấp tỉnh thực hiện thẩm định quy hoạch thay vì Bộ Xây dựng theo Điều 9.

4. Lộ trình chuyển tiếp và những lưu ý quan trọng

Để tránh chồng chéo, Điều 11 Nghị định 145/2025/NĐ-CP quy định tạm dừng lập quy hoạch chung huyện và thị trấn từ ngày 01/7/2025. Các địa phương cần đặc biệt lưu ý cơ chế xử lý đối với các quy hoạch đang trong quá trình lập để áp dụng đúng thẩm quyền mới của UBND cấp xã.

Việc thực hiện nghiêm túc Nghị định 145/2025/NĐ-CP sẽ góp phần tạo ra một hệ thống quy hoạch linh hoạt, phản ứng nhanh với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội tại từng địa phương, đồng thời bảo đảm tính thống nhất trong quản lý nhà nước.