Ngày 21/09/2010, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 98/2010/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Di sản văn hóa 2001 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Di sản văn hóa 2009. Đây được xem là hành lang pháp lý quan trọng nhằm siết chặt công tác quản lý, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa quý báu của dân tộc trong bối cảnh hội nhập.

Tiêu chí khắt khe đối với Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Theo quy định tại Nghị định 98/2010/NĐ-CP, di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia phải hội đủ các điều kiện mang tính đặc thù và bền vững. Cụ thể, di sản đó phải có tính đại diện, thể hiện rõ nét bản sắc của cộng đồng hoặc địa phương, đồng thời phản ánh sự đa dạng văn hóa và sức sáng tạo không ngừng của con người qua nhiều thế hệ.

Đặc biệt, pháp luật nhấn mạnh vào khả năng phục hồi và tồn tại lâu dài của di sản. Việc đề cử phải dựa trên sự đồng thuận, tự nguyện của cộng đồng chủ thể và có cam kết bảo vệ rõ ràng. Đối với người Việt Nam định cư ở nước ngoài hoặc các tổ chức, cá nhân nước ngoài muốn nghiên cứu, sưu tầm di sản phi vật thể tại Việt Nam, bắt buộc phải có giấy phép từ cơ quan quản lý văn hóa có thẩm quyền.

Phân loại di tích và quy trình thẩm định dự án xây dựng

Hệ thống di tích tại Việt Nam hiện nay được phân thành 04 loại chính bao gồm: Di tích lịch sử, di tích kiến trúc nghệ thuật, di tích khảo cổ và danh lam thắng cảnh. Việc kiểm kê di tích phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định tại khoản 9 Điều 1 Luật sửa đổi 2009.

Một điểm mới đáng chú ý là quy định về việc bảo vệ cảnh quan xung quanh di tích. Khi triển khai các dự án cải tạo hoặc xây dựng công trình nằm ngoài khu vực bảo vệ nhưng có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến di tích, chủ đầu tư phải có văn bản thẩm định của:

• Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đối với di tích cấp tỉnh.
• Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đối với di tích quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt.

Quyền sở hữu và điều kiện kinh doanh cổ vật, bảo vật quốc gia

Pháp luật Việt Nam khẳng định mọi di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia được tìm thấy trong lòng đất, vùng biển hoặc thềm lục địa đều thuộc sở hữu Nhà nước. Nghị định 98/2010/NĐ-CP cũng quy định rõ chế độ khen thưởng cho những tổ chức, cá nhân có công phát hiện và giao nộp cổ vật theo mức thưởng tại Nghị định 96/2009/NĐ-CP.

Về hoạt động kinh doanh, chủ cửa hàng mua bán cổ vật phải đáp ứng các điều kiện khắt khe:

Chủ cửa hàng phải là công dân Việt Nam có địa chỉ thường trú tại Việt Nam, sở hữu chứng chỉ hành nghề kinh doanh cổ vật và có đầy đủ cơ sở vật chất, phương tiện trưng bày an toàn.

Việc mua bán, trao đổi phải tuân thủ đồng thời Luật Di sản văn hóa, Luật Doanh nghiệp và các quy định về thuế hiện hành. Nghị định cũng hướng dẫn chi tiết về thủ tục cấp chứng chỉ hành nghề và tổ chức bán đấu giá cổ vật để đảm bảo tính minh bạch.

Nghị định 98/2010/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 06/11/2010 và chính thức thay thế Nghị định 92/2002/NĐ-CP.