Ngày 19/10/2015, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 96/2015/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Doanh nghiệp 2014. Đây là văn bản pháp lý quan trọng, giải quyết những vướng mắc thực tiễn về sở hữu chéo và hiện thực hóa quyền tự quyết của doanh nghiệp đối với con dấu – một biểu tượng quyền lực truyền thống của pháp nhân tại Việt Nam.

Kiểm soát chặt chẽ tình trạng sở hữu chéo giữa các công ty

Một trong những nội dung trọng tâm của Nghị định 96/2015/NĐ-CP là việc cụ thể hóa các quy định về hạn chế sở hữu chéo nhằm minh bạch hóa dòng vốn và ngăn chặn tình trạng vốn ảo. Theo quy định tại Điều 16 Nghị định 96/2015/NĐ-CP, sở hữu chéo được hiểu là việc đồng thời hai doanh nghiệp có sở hữu phần vốn góp hoặc cổ phần của nhau.

Đáng chú ý, đối với các công ty không có phần vốn góp hay cổ phần do Nhà nước nắm giữ mà đã thực hiện góp vốn, mua cổ phần trước ngày 01/07/2015, pháp luật cho phép họ tiếp tục thực hiện các quyền mua bán, chuyển nhượng hoặc tăng giảm vốn. Tuy nhiên, một rào cản pháp lý cứng đã được thiết lập: không được làm tăng tỷ lệ sở hữu chéo hiện có. Điều này buộc các doanh nghiệp phải rà soát lại cấu trúc vốn để đảm bảo tuân thủ đúng tinh thần của Điều 189 Luật Doanh nghiệp 2014.

"Các công ty không có cổ phần, phần vốn góp nhà nước nắm giữ đã thực hiện góp vốn, mua cổ phần trước ngày 01 tháng 7 năm 2015 có quyền mua bán, chuyển nhượng, tăng, giảm phần vốn góp, số cổ phần nhưng không được làm tăng tỷ lệ sở hữu chéo hiện có." (Trích khoản 6 Điều 16 Nghị định 96/2015/NĐ-CP)

"Cởi trói" quy định về con dấu: Quyền tự quyết thuộc về doanh nghiệp

Thay đổi mang tính cách mạng nhất chính là cơ chế quản lý con dấu. Từ ngày Luật Doanh nghiệp 2014 có hiệu lực, con dấu không còn là công cụ quản lý hành chính của Nhà nước mà trở thành tài sản và công cụ nhận diện của doanh nghiệp.

Theo Điều 12 Nghị định 96/2015/NĐ-CP, Hội đồng quản trị hoặc Hội đồng thành viên có quyền quyết định số lượng, hình thức, nội dung và mẫu con dấu. Doanh nghiệp có thể sở hữu nhiều con dấu với cùng một nội dung và hình thức. Tuy nhiên, để đảm bảo tính thống nhất, mỗi doanh nghiệp chỉ được có một mẫu con dấu duy nhất về kích thước và màu mực.

Về mặt nội dung, ngoài mã số doanh nghiệp và tên doanh nghiệp, các đơn vị có thể tự do thêm hình ảnh, ngôn ngữ khác vào con dấu, miễn là không vi phạm các điều cấm tại Điều 14 Nghị định 96/2015/NĐ-CP như: sử dụng Quốc kỳ, Quốc huy, Đảng kỳ hoặc các biểu tượng của cơ quan Nhà nước, đơn vị vũ trang.

Lộ trình chuyển tiếp cho các doanh nghiệp cũ

Đối với các doanh nghiệp thành lập trước ngày 01/07/2015, Điều 15 Nghị định 96/2015/NĐ-CP đưa ra hướng dẫn rất rõ ràng:

• Tiếp tục sử dụng con dấu cũ mà không cần thông báo mẫu cho cơ quan đăng ký kinh doanh.
• Nếu làm thêm con dấu hoặc thay đổi màu mực, phải thực hiện thủ tục thông báo mẫu con dấu theo quy định mới.
• Trường hợp muốn đổi sang con dấu hoàn toàn mới theo quy định của Luật Doanh nghiệp 2014, doanh nghiệp bắt buộc phải nộp lại con dấu cũ và Giấy chứng nhận đăng ký mẫu dấu cho cơ quan công an nơi đã cấp trước đó.

Nghị định 96/2015/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 08/12/2015, thay thế hoàn toàn cho Nghị định 102/2010/NĐ-CP. Đây được xem là bước tiến lớn trong việc cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp chủ động trong hoạt động kinh doanh của mình.