Vướng mắc từ khái niệm "Pháo hoa nổ"

Trong thực tế đấu tranh phòng chống tội phạm về pháo, các cơ quan chức năng thường xuyên bắt giữ các loại pháo có đặc tính hỗn hợp: vừa tạo hiệu ứng ánh sáng màu sắc (đặc tính của pháo hoa), vừa gây tiếng nổ mạnh (đặc tính của pháo nổ). Trước đây, việc xác định loại pháo này để áp dụng chế tài xử lý gặp nhiều khó khăn do quy định tại Nghị định 36/2009/NĐ-CP chỉ phân biệt hai loại là pháo nổ và pháo hoa.

Để thống nhất cách hiểu, Công văn 340/TANDTC-PC của Tòa án nhân dân tối cao đã khẳng định:

"Pháp luật hiện hành chỉ có quy định về 'pháo nổ' và 'pháo hoa', không có quy định về 'pháo hoa nổ'. Do đó, trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, các cơ quan tiến hành tố tụng phải trưng cầu giám định cơ quan chuyên môn để xác định vật chứng thu giữ là pháo nổ hay pháo hoa."

Khi nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Theo hướng dẫn mới nhất tại thời điểm cuối năm 2017, yếu tố quyết định để xử lý hình sự không phải là tên gọi hay hiệu ứng ánh sáng, mà là đặc tính gây nổ. Cụ thể:

• Trường hợp xử lý hình sự: Nếu kết luận giám định xác định vật chứng là pháo nổ hoặc có đầy đủ đặc tính của pháo nổ (chứa thuốc pháo và gây tiếng nổ) thì sẽ bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự về tội tàng trữ, vận chuyển, buôn bán hàng cấm theo Bộ luật Hình sự 1999.
• Trường hợp không xử lý hình sự: Nếu kết luận giám định xác định là pháo hoa, không có đặc tính của pháo nổ thì không xác định là hàng cấm và không xử lý hình sự.

Việc giám định phải được thực hiện bởi cơ quan chuyên môn có thẩm quyền để đảm bảo tính khách quan, tránh oan sai nhưng cũng không bỏ lọt tội phạm.

Lời khuyên pháp lý cho người dân dịp cuối năm

Dịp Tết Nguyên đán là thời điểm các hoạt động buôn bán pháo diễn biến phức tạp. Người dân cần hết sức cảnh giác, không vì lợi nhuận hoặc sở thích nhất thời mà tham gia vào việc tàng trữ, vận chuyển hay buôn bán các loại pháo không rõ nguồn gốc. Ranh giới giữa một món đồ chơi giải trí và một bản án tù đôi khi chỉ nằm ở kết quả giám định về "tiếng nổ".

Mọi hành vi vi phạm liên quan đến pháo nổ đều sẽ bị xử lý nghiêm minh theo quy định tại Nghị định 36/2009/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan.