Trong nỗ lực tái cơ cấu nền tài chính quốc gia và đảm bảo an toàn nợ công, Chính phủ Việt Nam đã có những bước đi quyết liệt trong việc kiểm soát các khoản bảo lãnh. Sự chuyển dịch từ trạng thái 'tạm dừng' sang 'hạn chế' không chỉ là một thay đổi về câu chữ mà còn phản ánh tư duy quản lý nợ thận trọng, ưu tiên chất lượng và hiệu quả của các dự án đầu tư.

Quản lý nợ công được Chính phủ đặc biệt chú trọng nhằm đảm bảo an ninh tài chính quốc gia (ảnh minh họa)

Bước chuyển chiến lược trong quản lý nợ trung hạn

Ngày 20/04/2018, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ban hành Quyết định 433/QĐ-TTg. Đây là văn bản quan trọng nhằm sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại Quyết định 544/QĐ-TTg năm 2017 về Chương trình quản lý nợ trung hạn giai đoạn 2016 - 2018.

Điểm đáng chú ý nhất trong quyết định này là sự thay đổi chủ trương đối với việc cấp bảo lãnh Chính phủ. Nếu như trước đây, để đối phó với áp lực nợ công tăng cao, Thủ tướng yêu cầu tạm ngừng toàn bộ việc cấp mới bảo lãnh cho các khoản vay trong và ngoài nước của doanh nghiệp, thì nay quy định đã được nới lỏng hơn nhưng vẫn giữ sự kiểm soát chặt chẽ dưới hình thức 'hạn chế cấp mới'.

"Hạn chế việc cấp mới bảo lãnh Chính phủ cho các khoản vay trong và ngoài nước của doanh nghiệp thực hiện dự án đầu tư để đảm bảo các chỉ tiêu an toàn nợ trong giới hạn đã được Quốc hội phê duyệt."

Điều kiện khắt khe để được xem xét bảo lãnh

Việc chuyển sang cơ chế 'hạn chế' đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp muốn nhận được sự bảo lãnh từ Chính phủ phải đáp ứng những tiêu chuẩn cực kỳ khắt khe. Theo quy định tại Nghị định 04/2017/NĐ-CP, các dự án phải thuộc danh mục ưu tiên, có tính chất lan tỏa kinh tế lớn và đặc biệt là phải chứng minh được phương án tài chính khả thi, có khả năng trả nợ cao.

Các dự án hạ tầng trọng điểm là đối tượng được ưu tiên xem xét trong danh mục hạn chế bảo lãnh (ảnh minh họa)

Thủ tướng giao Bộ Tài chính trách nhiệm rà soát kỹ lưỡng danh mục các dự án dự kiến cấp bảo lãnh trong 06 tháng đầu năm 2018. Kết quả rà soát này phải được trình Thủ tướng xem xét, phê duyệt dựa trên các tiêu chí an toàn nợ công đã được Quốc hội ấn định. Điều này cho thấy Chính phủ không còn cấp bảo lãnh một cách dàn trải mà tập trung nguồn lực vào những dự án thực sự cần thiết và an toàn.

Tác động đến cộng đồng doanh nghiệp và nền kinh tế

Chính sách này gửi đi một thông điệp mạnh mẽ đến các doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước: Phải tự lực cánh sinh và nâng cao năng lực quản trị tài chính. Việc hạn chế bảo lãnh buộc doanh nghiệp phải chủ động tìm kiếm các nguồn vốn khác trên thị trường, từ đó thúc đẩy sự minh bạch và tính cạnh tranh.

Dưới góc độ kinh tế vĩ mô, việc kiểm soát chặt chẽ bảo lãnh Chính phủ giúp:

• Giảm rủi ro nợ tiềm tàng: Tránh tình trạng Chính phủ phải trả nợ thay khi doanh nghiệp yếu kém đổ vỡ.
• Giữ vững trần nợ công: Đảm bảo nợ công không vượt ngưỡng an toàn, duy trì tín nhiệm quốc gia trên thị trường quốc tế.
• Cơ cấu lại đầu tư: Hướng dòng vốn vào các lĩnh vực then chốt, tránh đầu tư công dàn trải, lãng phí.

Quyết định 433/QĐ-TTg có hiệu lực kể từ ngày ký (20/04/2018), đánh dấu một giai đoạn mới trong kỷ luật tài chính quốc gia, nơi mà mỗi đồng vốn bảo lãnh đều phải được cân nhắc dựa trên lợi ích tối cao của nền kinh tế.