Trong quan hệ lao động, phụ nữ luôn là đối tượng được Nhà nước ưu tiên bảo vệ, đặc biệt là trong giai đoạn thai sản. Nhằm đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và bé, đồng thời duy trì sự ổn định về việc làm, Bộ luật Lao động 2012 đã thiết lập những quy định mang tính "đặc quyền" dành riêng cho lao động nữ mang thai.

Dưới đây là chi tiết 4 quyền lợi quan trọng nhất mà các bà bầu công sở cần lưu ý trong năm 2018:

1. Quyền được bảo vệ tuyệt đối trước kỷ luật lao động

Một trong những rào cản tâm lý lớn nhất của phụ nữ khi mang thai là lo sợ bị kỷ luật hoặc sa thải do ảnh hưởng của sức khỏe đến năng suất công việc. Tuy nhiên, pháp luật hiện hành bảo vệ rất nghiêm ngặt vấn đề này.

Theo quy định tại Điều 123 Bộ luật Lao động 2012, người sử dụng lao động không được xử lý kỷ luật lao động đối với lao động nữ đang trong thời gian có thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Quy định này áp dụng cho mọi hình thức kỷ luật, từ khiển trách, kéo dài thời hạn nâng lương cho đến cách chức hay sa thải.

"Người sử dụng lao động không được xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động đang trong thời gian sau đây: ... d) Lao động nữ có thai, nghỉ thai sản; người lao động nuôi con dưới 12 tháng tuổi."

Ví dụ thực tế: Chị A đang mang thai tháng thứ 4, do ốm nghén nên đi làm muộn nhiều lần. Trong trường hợp này, công ty không được phép ra quyết định kỷ luật chị A. Nếu thời hiệu xử lý kỷ luật hết trong thời gian chị mang thai, thời hiệu này sẽ được kéo dài thêm tối đa 60 ngày kể từ ngày chị hết thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

2. Chế độ làm việc đặc biệt: Cấm làm thêm giờ và đi công tác xa

Để đảm bảo an toàn cho thai nhi, đặc biệt là trong những tháng cuối thai kỳ, người sử dụng lao động phải điều chỉnh chế độ làm việc phù hợp.

Căn cứ theo khoản 1 Điều 155 Bộ luật Lao động 2012, doanh nghiệp không được sử dụng lao động nữ làm việc ban đêm, làm thêm giờ và đi công tác xa trong các trường hợp:

• Mang thai từ tháng thứ 07 hoặc từ tháng thứ 06 nếu làm việc ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.
• Đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi.

Cán bộ nhân sự tư vấn quyền lợi cho lao động nữ mang thai (ảnh minh họa)

3. Quyền được chuyển đổi công việc nhẹ nhàng hơn

Đối với những lao động nữ đang làm các công việc nặng nhọc, độc hại, pháp luật cho phép họ được giảm tải khối lượng công việc khi mang thai mà không bị cắt giảm thu nhập.

Cụ thể, khoản 2 Điều 155 Bộ luật Lao động 2012 quy định: Lao động nữ làm công việc nặng nhọc khi mang thai từ tháng thứ 07 sẽ được chuyển làm công việc nhẹ nhàng hơn hoặc được giảm bớt 01 giờ làm việc hàng ngày mà vẫn hưởng đủ lương.

Đây là quy định nhân văn giúp bảo vệ sức khỏe thai sản, tránh các rủi ro do cường độ lao động quá cao gây ra trong giai đoạn nhạy cảm.

4. Bảo vệ việc làm: Cấm đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động

Nhiều doanh nghiệp vì e ngại chi phí thai sản đã tìm cách chấm dứt hợp đồng với nhân viên nữ khi biết họ có bầu. Đây là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Theo khoản 3 Điều 155 Bộ luật Lao động 2012, người sử dụng lao động không được sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đối với lao động nữ vì lý do kết hôn, mang thai, nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi. Trường hợp duy nhất doanh nghiệp được chấm dứt là khi doanh nghiệp chấm dứt hoạt động (giải thể, phá sản).

Nếu hợp đồng lao động hết hạn trong thời gian lao động nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi, doanh nghiệp vẫn phải ưu tiên giao kết hợp đồng lao động mới.

Kết hợp với chế độ thai sản từ Bảo hiểm xã hội

Bên cạnh các quyền lợi tại nơi làm việc, lao động nữ còn được hưởng các chế độ tài chính từ quỹ bảo hiểm. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2014, lao động nữ sinh con được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng. Trong thời gian này, mức hưởng hàng tháng bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của 06 tháng trước khi nghỉ việc.

Việc nắm vững các quy định trên không chỉ giúp lao động nữ tự tin bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình mà còn giúp doanh nghiệp thực thi đúng pháp luật, xây dựng môi trường làm việc văn minh và bền vững.

Hệ thống Pháp luật