Bất chấp những chỉ đạo trước đó của Ngân hàng Nhà nước về việc tạm dừng tăng phí, Vietcombank vừa chính thức công bố biểu phí mới cho dịch vụ rút tiền ATM nội mạng. Động thái này không chỉ gây xôn xao dư luận mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về tính minh bạch và quyền lợi của chủ thẻ trong bối cảnh các ngân hàng đang đẩy mạnh số hóa.

Cú sốc mang tên "1.650 đồng" và phản ứng từ thị trường

Ngày 07/07/2018, trên website chính thức của Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), một thông báo mới về việc cập nhật biểu phí dịch vụ thẻ đã được phát đi, khiến hàng triệu chủ thẻ không khỏi bất ngờ. Theo đó, kể từ ngày 15/07/2018, mức phí rút tiền mặt tại ATM trong hệ thống Vietcombank sẽ được điều chỉnh tăng lên mức 1.650 đồng/giao dịch (đã bao gồm thuế VAT). Trong khi đó, phí rút tiền tại ATM ngoài hệ thống vẫn được giữ nguyên ở mức 3.300 đồng/giao dịch.

Thông tin này ngay lập tức trở thành tâm điểm bàn tán trên các diễn đàn và mạng xã hội. Nhiều khách hàng bày tỏ sự không hài lòng, bởi chỉ mới cách đây hai tháng, vào đầu tháng 05/2018, Vietcombank cùng một số ngân hàng lớn khác như Agribank, VietinBank đã phải tạm hoãn kế hoạch tăng phí sau khi vấp phải sự phản ứng dữ dội từ dư luận và sự can thiệp kịp thời của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Căn cứ pháp lý và khung trần phí theo Thông tư 35/2012/TT-NHNN

Về mặt pháp lý, các ngân hàng cho rằng việc điều chỉnh phí vẫn nằm trong khuôn khổ cho phép. Cụ thể, theo quy định tại Thông tư 35/2012/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước, mức phí rút tiền mặt nội mạng tối đa mà các ngân hàng được phép thu là 3.300 đồng/giao dịch. Như vậy, mức phí 1.650 đồng của Vietcombank vẫn chỉ bằng một nửa so với mức trần quy định.

Bên cạnh đó, Điều 5 Thông tư 35/2012/TT-NHNN cũng quy định rõ về trách nhiệm minh bạch thông tin của tổ chức phát hành thẻ:

"1. Tối thiểu 15 ngày trước khi áp dụng biểu phí dịch vụ thẻ (ban hành mới hoặc điều chỉnh, bổ sung), tổ chức phát hành thẻ phải gửi biểu phí dịch vụ thẻ của đơn vị mình cho Ngân hàng Nhà nước (Vụ Thanh toán và Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng) để báo cáo và giám sát."

Việc Vietcombank thông báo trước ngày áp dụng (15/07) khoảng một tuần được xem là đã tuân thủ quy trình báo cáo, tuy nhiên, khoảng thời gian này vẫn khiến người tiêu dùng cảm thấy bị động.

Bài toán chi phí vận hành ATM: Ngân hàng có đang "gồng lỗ"?

Lý giải cho quyết định tăng phí, đại diện các ngân hàng thường đưa ra lập luận về chi phí đầu tư và vận hành hệ thống ATM vô cùng tốn kém. Từ chi phí thuê mặt bằng, điện năng, bảo trì máy móc đến chi phí tiếp quỹ và đặc biệt là đầu tư nâng cấp công nghệ bảo mật để phòng chống tội phạm thẻ đang ngày càng tinh vi.

Theo tính toán của một số chuyên gia tài chính, chi phí thực tế cho mỗi giao dịch tại ATM có thể lên tới 7.000 - 10.000 đồng. Do đó, việc thu phí 1.100 đồng (mức cũ) hay 1.650 đồng (mức mới) thực chất vẫn là ngân hàng đang bù lỗ để duy trì dịch vụ cho khách hàng. Tuy nhiên, ở góc độ người tiêu dùng, việc phải trả thêm phí cho chính số tiền mình gửi vào ngân hàng luôn là một trải nghiệm không mấy dễ chịu.

Lời khuyên cho chủ thẻ trước làn sóng tăng phí dịch vụ

Trong bối cảnh Vietcombank đã "nổ phát súng" đầu tiên, nhiều dự đoán cho rằng các ngân hàng lớn khác cũng sẽ sớm nối gót điều chỉnh biểu phí trong thời gian tới. Để tối ưu hóa chi phí, người dùng nên cân nhắc các giải pháp sau:

• Ưu tiên thanh toán không dùng tiền mặt: Sử dụng các ứng dụng Mobile Banking, Internet Banking để chuyển khoản hoặc thanh toán qua mã QR, máy POS tại các điểm mua sắm.
• Rút tiền với số lượng lớn hơn: Thay vì rút nhiều lần số tiền nhỏ, hãy tính toán nhu cầu chi tiêu để rút một lượng tiền mặt đủ dùng trong tuần, nhằm giảm số lần phát sinh phí giao dịch.
• Tận dụng các gói tài khoản tích hợp: Nhiều ngân hàng hiện nay cung cấp các gói tài khoản ưu tiên hoặc gói combo dịch vụ giúp miễn phí rút tiền ATM nếu duy trì số dư tối thiểu nhất định.

Việc tăng phí rút tiền ATM là một xu thế tất yếu khi các ngân hàng chuyển dịch dần sang mô hình ngân hàng số. Tuy nhiên, sự minh bạch trong lộ trình tăng phí và nâng cao chất lượng dịch vụ tương xứng mới là chìa khóa để giữ chân khách hàng trong cuộc cạnh tranh khốc liệt hiện nay.