Kỳ nghỉ Lễ Quốc khánh 2/9/2018 đang đến gần, mang theo niềm vui nghỉ ngơi cho hàng triệu công chức, viên chức và người lao động. Tuy nhiên, đi kèm với đó là nỗi lo thường trực về vấn nạn tăng giá vé xe khách và tình trạng nhồi nhét hành khách vốn đã trở thành 'điệp khúc' khó bỏ mỗi dịp lễ, tết.

Bến xe đông đúc hành khách chờ đợi về quê dịp nghỉ lễ 2/9/2018 (ảnh minh họa)

Nhà xe phía Nam 'đi trước một bước' trong việc tăng giá

Trong khi các doanh nghiệp vận tải tại khu vực phía Bắc vẫn đang trong giai đoạn 'nghe ngóng' thị trường, thì tại TP. Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Nam, kế hoạch tăng giá vé đã được niêm yết cụ thể. Theo ghi nhận tại các bến xe lớn như Bến xe Miền Đông và Bến xe Miền Tây, mức tăng phổ biến dao động từ 30% đến 40% so với ngày thường.

Cụ thể, từ ngày 31/8 đến hết ngày 1/9/2018, các tuyến xe đi Quảng Ngãi, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai và các tỉnh Tây Nguyên như Gia Lai, Kon Tum sẽ áp dụng mức phụ thu lên đến 30%. Riêng tại Bến xe Miền Tây, do đặc thù chặng ngắn và lượng khách tập trung cực lớn trong thời gian ngắn, mức tăng tối đa được ghi nhận là 40%.

Lý giải về việc này, các đơn vị vận tải cho rằng việc tăng giá là 'bất khả kháng' nhằm bù đắp chi phí quay đầu xe trống, chi phí thuê thêm nhân viên phục vụ và tài xế tăng cường để giải tỏa áp lực hành khách. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của người tiêu dùng, đây rõ ràng là hành vi lợi dụng nhu cầu thiết yếu để trục lợi.

Hành khách xếp hàng mua vé tại quầy trong bối cảnh giá cước biến động (ảnh minh họa)

Hành lang pháp lý về quản lý giá cước vận tải năm 2018

Về mặt pháp lý, hoạt động kê khai và niêm yết giá cước vận tải bằng xe ô tô tại thời điểm này đang được điều chỉnh bởi Thông tư liên tịch 152/2014/TTLT-BTC-BGTVT. Theo đó, các doanh nghiệp có quyền tự định giá nhưng phải tuân thủ quy trình kê khai nghiêm ngặt.

"Trường hợp đơn vị kinh doanh vận tải điều chỉnh tăng, giảm giá cước trên 3% so với mức giá đã kê khai liền kề trước đó, đơn vị phải thực hiện kê khai lại giá theo quy định."

Bên cạnh đó, Điều 67 Luật Giao thông đường bộ 2008 cũng quy định rõ doanh nghiệp kinh doanh vận tải phải niêm yết công khai giá cước. Việc thu cao hơn giá niêm yết không chỉ vi phạm đạo đức kinh doanh mà còn là hành vi vi phạm pháp luật hành chính.

Mức xử phạt đối với hành vi 'chặt chém' và nhồi nhét khách

Để răn đe các hành vi vi phạm trong dịp lễ 2/9/2018, lực lượng chức năng sẽ áp dụng các chế tài theo Nghị định 46/2016/NĐ-CP. Cụ thể:

• Đối với hành vi thu tiền vé cao hơn quy định: Theo khoản 3 Điều 31 Nghị định 46/2016/NĐ-CP, nhân viên phục vụ trên xe có thể bị phạt từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng nếu thu tiền vé cao hơn quy định.
• Đối với hành vi nhồi nhét khách: Nhà xe có thể bị phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng trên mỗi người vượt quá quy định (đối với xe chạy tuyến dưới 300km).

Mặc dù quy định đã có, nhưng thực tế việc kiểm soát vẫn gặp nhiều khó khăn do tâm lý 'muốn về nhà bằng mọi giá' của người dân. Nhiều hành khách dù biết mình bị 'chặt chém' nhưng vẫn chấp nhận im lặng để có một chỗ ngồi (thậm chí là ghế súp) trên xe. Điều này vô tình tạo điều kiện cho các nhà xe tiếp tục lộng hành.

Các chuyên gia pháp lý khuyến cáo, để bảo vệ quyền lợi của mình, người dân nên mua vé tại các quầy vé chính thức trong bến xe và mạnh dạn phản ánh các hành vi vi phạm qua đường dây nóng của Tổng cục Đường bộ hoặc Thanh tra Giao thông địa phương. Chỉ khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa người dân và cơ quan quản lý, vấn nạn 'xe dù, bến cóc' và 'chặt chém' giá vé mới có thể được đẩy lùi.

Hệ thống Pháp luật