Không ít người tham gia giao thông cảm thấy bối rối, thậm chí là bức xúc khi bản thân đang đi đúng luật nhưng vẫn bị lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) ra hiệu lệnh dừng xe. Vậy thực tế, theo quy định pháp luật hiện hành, CSGT có quyền dừng xe kiểm tra khi người dân không vi phạm hay không?

Lực lượng Cảnh sát giao thông thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát trên đường (ảnh minh họa)

1. 04 trường hợp CSGT được dừng xe dù người dân không vi phạm

Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 16 Thông tư 32/2023/TT-BCA, cán bộ CSGT thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát theo kế hoạch được dừng phương tiện giao thông để kiểm soát trong 04 trường hợp cụ thể sau đây:

• Trường hợp 1: Trực tiếp phát hiện hoặc thông qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ phát hiện, thu thập được các hành vi vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ và các hành vi vi phạm pháp luật khác.
• Trường hợp 2: Thực hiện mệnh lệnh, kế hoạch tổng kiểm soát phương tiện giao thông bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ, trật tự xã hội; kế hoạch tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm theo chuyên đề đã được cấp có thẩm quyền ban hành.
• Trường hợp 3: Có văn bản đề nghị của Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng cơ quan điều tra; văn bản đề nghị của cơ quan chức năng liên quan về dừng phương tiện giao thông để kiểm soát phục vụ công tác bảo đảm an ninh, trật tự; đấu tranh phòng, chống tội phạm; phòng, chống thiên tai, cháy nổ; cứu nạn, cứu hộ...
• Trường hợp 4: Có tin báo, phản ánh, kiến nghị, tố giác của tổ chức, cá nhân về hành vi vi phạm pháp luật của người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ.

Như vậy, ngay cả khi bạn không có hành vi vi phạm rõ ràng tại thời điểm đó, CSGT vẫn có quyền dừng xe nếu thuộc các trường hợp thực hiện theo chuyên đề, kế hoạch tổng kiểm soát hoặc có tin báo tội phạm. Đây là hoạt động nghiệp vụ nhằm đảm bảo an ninh trật tự và an toàn giao thông chung.

Lưu ý: Theo điểm đ khoản 1 Điều 3 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính. Do đó, nếu muốn xử phạt, CSGT phải chỉ ra được lỗi vi phạm cụ thể của người điều khiển phương tiện.

2. Nội dung kiểm soát khi dừng phương tiện gồm những gì?

Khi đã thực hiện lệnh dừng xe, cán bộ CSGT sẽ tiến hành kiểm soát các nội dung được quy định tại khoản 2 Điều 12 Thông tư 32/2023/TT-BCA, bao gồm:

Thứ nhất: Kiểm soát các giấy tờ liên quan. Người lái xe cần xuất trình các loại giấy tờ như: Giấy phép lái xe; Giấy đăng ký xe (hoặc bản sao chứng thực kèm bản gốc giấy biên nhận của tổ chức tín dụng); Giấy chứng nhận kiểm định, tem kiểm định (với xe có quy định); Giấy chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự...

Người tham gia giao thông xuất trình giấy tờ khi được yêu cầu kiểm tra (ảnh minh họa)

Thứ hai: Kiểm soát điều kiện tham gia giao thông của phương tiện. CSGT sẽ kiểm tra hình dáng, kích thước bên ngoài, màu sơn, biển số và các điều kiện an toàn kỹ thuật, bảo vệ môi trường của xe.

Thứ ba: Kiểm soát việc chấp hành quy định về an toàn vận tải. Nội dung này bao gồm kiểm tra tính hợp pháp của hàng hóa, khối lượng, số người thực tế trên xe so với quy định.

3. Mức phạt nặng khi không chấp hành hiệu lệnh kiểm tra

Việc dừng xe kiểm tra của CSGT là nhiệm vụ công vụ được pháp luật cho phép. Do đó, hành vi cản trở hoặc không chấp hành yêu cầu kiểm tra sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định tại Điều 21 Nghị định 144/2021/NĐ-CP.

Cụ thể, mức phạt đối với hành vi không chấp hành yêu cầu kiểm soát của người thi hành công vụ như sau:

• Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng: Đối với hành vi cản trở hoặc không chấp hành yêu cầu thanh tra, kiểm tra, kiểm soát của người thi hành công vụ (điểm a khoản 2 Điều 21 Nghị định 144/2021/NĐ-CP).
• Phạt tiền từ 6.000.000 đồng đến 8.000.000 đồng: Nếu có hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực chống người thi hành công vụ (điểm a khoản 3 Điều 21 Nghị định 144/2021/NĐ-CP).

Tóm lại, người tham gia giao thông cần nắm vững các quy định này để phối hợp tốt với lực lượng chức năng. Việc chấp hành kiểm tra không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn góp phần đảm bảo an toàn cho chính bản thân và cộng đồng.

Trên đây là những giải đáp chi tiết về quyền dừng xe của CSGT. Nếu bạn còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến pháp luật giao thông, hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn kịp thời.