Chính phủ vừa ban hành Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu 2023 về lựa chọn nhà thầu. Đây được xem là văn bản pháp lý quan trọng nhằm siết chặt kỷ cương, tăng cường tính công khai và minh bạch trong hoạt động đấu thầu tại Việt Nam.

Phạm vi điều chỉnh và các biện pháp thi hành then chốt

Theo quy định tại Điều 1 của Nghị định này, phạm vi điều chỉnh bao gồm việc hướng dẫn chi tiết hàng loạt các điều khoản quan trọng của Luật Đấu thầu, từ việc đăng ký thông tin đến quy trình lựa chọn nhà thầu cụ thể.

Đáng chú ý, Nghị định đã xác lập 04 biện pháp thi hành cốt lõi bao gồm:

• Đăng ký trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia: Đảm bảo mọi dữ liệu nhà thầu được số hóa và quản lý tập trung.
• Thời gian tổ chức lựa chọn nhà thầu: Quy định rõ ràng các mốc thời gian để tránh tình trạng kéo dài gây lãng phí nguồn lực.
• Công khai thông tin: Mọi bước trong quy trình đấu thầu phải được minh bạch hóa trước công chúng.
• Quản lý nhà thầu: Thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ năng lực và hành vi của các đơn vị tham gia.

Bảo đảm cạnh tranh - "Lá chắn" chống thông thầu

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của Nghị định 214/2025/NĐ-CP nằm ở Điều 4 về bảo đảm cạnh tranh. Pháp luật yêu cầu sự độc lập tuyệt đối về pháp lý và tài chính giữa các bên tham gia để ngăn chặn các hành vi lợi ích nhóm.

"Nhà thầu tham dự thầu gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, phi tư vấn, PC phải độc lập về pháp lý và độc lập về tài chính với các bên cung cấp dịch vụ tư vấn cho gói thầu đó và Chủ đầu tư..."

Quy định này áp dụng khắt khe đối với các gói thầu dịch vụ tư vấn, EPC, EP, EC và cả hình thức "chìa khóa trao tay". Việc xác định tỷ lệ cổ phần, vốn góp giữa các bên sẽ được căn cứ chính xác tại thời điểm đóng thầu dựa trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.

Lời khuyên cho các nhà thầu

Trong bối cảnh các quy định pháp lý ngày càng chặt chẽ, các doanh nghiệp cần chủ động rà soát cấu trúc sở hữu và mối quan hệ với các đơn vị tư vấn trước khi nộp hồ sơ dự thầu. Việc vi phạm các nguyên tắc độc lập không chỉ dẫn đến việc bị loại khỏi gói thầu mà còn có thể đối mặt với các hình thức xử phạt nghiêm khắc theo quy định của pháp luật về đấu thầu.