Trong nỗ lực đẩy mạnh cải cách hành chính và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Chính phủ và các Bộ ngành đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng. Kể từ ngày 25/11/2020, ba văn bản chủ chốt gồm Nghị định 108/2020/NĐ-CP, Nghị định 107/2020/NĐ-CP và Thông tư 39/2020/TT-BGDĐT chính thức đi vào cuộc sống, mang đến những thay đổi căn bản trong quản lý nhà nước và giáo dục.

1. Giảm số lượng Phó Trưởng phòng tại UBND cấp huyện: Bước đi quyết liệt tinh gọn bộ máy

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất là việc điều chỉnh số lượng lãnh đạo cấp phòng tại các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện. Quy định này được cụ thể hóa tại Nghị định 108/2020/NĐ-CP, sửa đổi bổ sung Nghị định 37/2014/NĐ-CP.

Trước đây, theo khoản 3 Điều 5 Nghị định 37/2014/NĐ-CP, số lượng Phó Trưởng phòng cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp huyện được ấn định không quá 03 người. Tuy nhiên, để thực hiện chủ trương tinh giản biên chế, khoản 3 Điều 1 Nghị định 108/2020/NĐ-CP đã quy định lại như sau:

"Bình quân mỗi phòng có 02 Phó Trưởng phòng. Căn cứ số lượng phòng chuyên môn được thành lập và tổng số lượng Phó Trưởng phòng, Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định cụ thể số lượng Phó Trưởng phòng của từng phòng chuyên môn cho phù hợp."

Sự thay đổi này đồng nghĩa với việc trung bình mỗi phòng sẽ giảm 01 Phó Trưởng phòng so với trước. Điểm mới linh hoạt ở đây là UBND cấp huyện có quyền chủ động điều tiết số lượng cấp phó giữa các phòng, miễn là đảm bảo mức bình quân chung, thay vì áp dụng cứng nhắc cho từng đơn vị.

2. Cơ cấu tổ chức Sở thuộc UBND tỉnh: Tăng tính chủ động và linh hoạt

Song song với cấp huyện, các cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh cũng có sự điều chỉnh lớn theo Nghị định 107/2020/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 24/2014/NĐ-CP).

Theo quy định cũ tại Điều 5 Nghị định 24/2014/NĐ-CP, cơ cấu tổ chức của Sở bắt buộc phải có Văn phòng và các Phòng chuyên môn, nghiệp vụ. Các bộ phận như Thanh tra, Chi cục hay đơn vị sự nghiệp công lập được thành lập tùy theo đặc thù.

Tuy nhiên, Nghị định 107/2020/NĐ-CP đã nới lỏng quy định này. Hiện nay, chỉ có Phòng chuyên môn, nghiệp vụ là thành phần bắt buộc. Các tổ chức khác như Văn phòng, Thanh tra, Chi cục không còn là bắt buộc đối với tất cả các Sở, giúp các địa phương có thể tinh gọn những bộ phận không thực sự cần thiết, tập trung nguồn lực vào công tác chuyên môn.

3. Chuẩn hóa chất lượng đào tạo đại học từ xa với 7 mức đánh giá

Trong lĩnh vực giáo dục, Thông tư 39/2020/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo chính thức có hiệu lực từ 25/11/2020, thiết lập một hệ thống tiêu chuẩn khắt khe để đánh giá chất lượng chương trình đào tạo từ xa trình độ đại học.

Tại Điều 4 Thông tư 39/2020/TT-BGDĐT, thang đánh giá được chia thành 7 mức độ chi tiết:

• Mức 01: Hoàn toàn không đáp ứng yêu cầu, cần giải pháp khắc phục ngay lập tức.
• Mức 02: Không đáp ứng yêu cầu, cần có lộ trình khắc phục.
• Mức 03: Chưa đáp ứng đầy đủ, cần cải tiến nhỏ.
• Mức 04: Đáp ứng yêu cầu (Mức đạt chuẩn tối thiểu).
• Mức 05: Đáp ứng tốt hơn yêu cầu.
• Mức 06: Đáp ứng rất tốt yêu cầu.
• Mức 07: Đáp ứng xuất sắc yêu cầu.

Quy định nêu rõ, các chương trình chỉ được coi là đạt yêu cầu nếu các tiêu chí đánh giá nằm trong khoảng từ mức 04 đến mức 07. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để sàng lọc và nâng cao uy tín của hình thức đào tạo từ xa, vốn đang phát triển mạnh mẽ trong kỷ nguyên số.

Việc thực thi đồng bộ các chính sách trên từ ngày 25/11/2020 cho thấy quyết tâm của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng một bộ máy hành chính tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đồng thời chuẩn hóa các hoạt động giáo dục theo hướng chất lượng và bền vững.