Trong quan niệm truyền thống của nhiều người Việt Nam, lương hưu vốn là "đặc quyền" dành riêng cho cán bộ, công chức hoặc những người làm việc tại các doanh nghiệp có đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc. Tuy nhiên, với sự ra đời của loại hình BHXH tự nguyện, cánh cửa an sinh tuổi già đã mở rộng cho tất cả mọi người, đặc biệt là những người phụ nữ dành trọn thời gian chăm sóc gia đình, làm công việc nội trợ.

1. Người làm nội trợ tham gia BHXH tự nguyện như thế nào?

Theo quy định tại khoản 4 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, đối tượng tham gia BHXH tự nguyện là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Như vậy, những người làm nội trợ, lao động tự do đều thuộc diện được tham gia loại hình này.

Tại Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 giải thích rõ về bản chất của loại hình này như sau:

"Bảo hiểm xã hội tự nguyện là loại hình bảo hiểm xã hội do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm xã hội để người tham gia hưởng chế độ hưu trí và tử tuất."

Việc tham gia BHXH tự nguyện không chỉ giúp người nội trợ có nguồn thu nhập ổn định khi về già mà còn giảm bớt gánh nặng kinh tế cho con cái, giúp họ tự chủ hơn trong cuộc sống cá nhân.

2. Mức đóng và phương thức đóng linh hoạt cho người nội trợ

Một trong những ưu điểm lớn nhất của BHXH tự nguyện chính là sự linh hoạt. Căn cứ theo Điều 9 Nghị định 134/2015/NĐ-CP, người tham gia có thể lựa chọn một trong các phương thức đóng sau:

• Đóng hàng tháng;
• Đóng 03 tháng một lần;
• Đóng 06 tháng một lần;
• Đóng 12 tháng một lần;
• Đóng một lần cho nhiều năm về sau (không quá 05 năm);
• Đóng một lần cho những năm còn thiếu (đối với người đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng thiếu không quá 10 năm đóng).

Về mức đóng, theo Điều 10 Nghị định 134/2015/NĐ-CP, mức đóng hàng tháng bằng 22% mức thu nhập tháng do người lao động lựa chọn. Trong đó:

• Mức thấp nhất: Bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn (tại thời điểm năm 2020 là 700.000 đồng/tháng).
• Mức cao nhất: Bằng 20 lần mức lương cơ sở tại thời điểm đóng.

3. Điều kiện để người nội trợ được hưởng lương hưu hàng tháng

Để được cầm trên tay cuốn sổ hưu, người tham gia BHXH tự nguyện cần đáp ứng hai điều kiện cơ bản về tuổi đời và thời gian đóng bảo hiểm. Theo Điều 73 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 (được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 219 Bộ luật Lao động 2019), điều kiện hưởng lương hưu bao gồm:

• Về thời gian đóng: Phải có đủ 20 năm đóng BHXH trở lên.
• Về tuổi đời: Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động 2019.

Cần lưu ý rằng, từ ngày 01/01/2021, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường là đủ 60 tuổi 03 tháng đối với lao động nam và đủ 55 tuổi 04 tháng đối với lao động nữ; sau đó, cứ mỗi năm tăng thêm 03 tháng đối với lao động nam và 04 tháng đối với lao động nữ theo lộ trình tại Nghị định 135/2020/NĐ-CP.

4. Cách tính mức lương hưu hàng tháng

Mức lương hưu hàng tháng của người tham gia BHXH tự nguyện được tính dựa trên tỷ lệ hưởng và mức bình quân thu nhập tháng đóng BHXH. Theo Điều 74 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, tỷ lệ hưởng lương hưu được xác định như sau:

• Đối với nữ: Đóng đủ 15 năm BHXH hưởng 45%. Sau đó mỗi năm đóng thêm được tính thêm 2%, mức tối đa là 75%.
• Đối với nam: Nghỉ hưu vào năm 2021, đóng đủ 19 năm hưởng 45%. Từ năm 2022 trở đi, đóng đủ 20 năm hưởng 45%. Sau đó mỗi năm đóng thêm được tính thêm 2%, mức tối đa là 75%.

Như vậy, nếu một người phụ nữ làm nội trợ bắt đầu tham gia BHXH tự nguyện và đóng đủ 20 năm, khi đến tuổi nghỉ hưu, bà sẽ nhận được mức lương hưu ít nhất là 55% mức thu nhập bình quân đã chọn đóng.

Lời kết: Việc tham gia BHXH tự nguyện là một quyết định sáng suốt và mang tính nhân văn, giúp những người làm nội trợ - những người thầm lặng cống hiến cho gia đình - có được một điểm tựa tài chính vững chắc khi về già. Đừng để nỗi lo cơm áo gạo tiền làm mờ đi quyền lợi an sinh chính đáng của bản thân.