Sự ra đời của Luật Năng lượng nguyên tử 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc quản lý và ứng dụng năng lượng hạt nhân tại Việt Nam. Không chỉ dừng lại ở việc kế thừa các quy định cũ, đạo luật mới này đã tích hợp mạnh mẽ yếu tố công nghệ số và siết chặt các tiêu chuẩn an toàn nhằm đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.

1. Chuyển đổi số: 'Xương sống' mới của ngành năng lượng nguyên tử

Một trong những điểm sáng nhất của luật mới chính là quy định về chuyển đổi số tại Điều 7. Đây là nội dung hoàn toàn mới, phản ánh xu thế tất yếu của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0.

Theo đó, Nhà nước sẽ thúc đẩy xây dựng một nền tảng số thống nhất để quản lý toàn bộ dữ liệu về an toàn bức xạ, hạt nhân và an ninh hạt nhân. Việc khai báo, cấp phép, hay báo cáo chuyên ngành giờ đây sẽ được thực hiện trực tuyến, giúp tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

2. Mở rộng danh mục các hành vi bị nghiêm cấm

Để bảo vệ tối đa lợi ích quốc gia và an toàn của người dân, luật đã bổ sung thêm nhiều hành vi bị cấm. Đáng chú ý là việc nghiêm cấm trì hoãn cung cấp thông tin về sự cố bức xạ hoặc cung cấp thông tin giả mạo nhằm trục lợi. Điều này cho thấy thái độ kiên quyết của Nhà nước trong việc minh bạch hóa các hoạt động liên quan đến năng lượng nguyên tử.

3. Tái định nghĩa về công việc và cơ sở bức xạ

Tại Điều 14 và Điều 16, các khái niệm về công việc bức xạ và cơ sở bức xạ đã được điều chỉnh linh hoạt hơn. Luật không còn liệt kê cứng nhắc các thiết bị mà thay vào đó là các nhóm công việc cụ thể như vận hành thử tổ máy điện hạt nhân, làm giàu urani hay chế tạo nhiên liệu hạt nhân.

4. Siết chặt trách nhiệm báo cáo và quan trắc môi trường

Quy định về báo cáo thực trạng an toàn tại Điều 17 đã được mở rộng thẩm quyền. Giờ đây, không chỉ cơ quan trung ương mà cả các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh cũng có quyền yêu cầu báo cáo, giúp việc giám sát được thực hiện sâu sát hơn tại địa phương.

Đặc biệt, Điều 23 quy định bắt buộc quan trắc phóng xạ môi trường đối với các cơ sở hạt nhân và các tổ chức khai thác khoáng sản có tính phóng xạ. Dữ liệu này phải được chia sẻ trên nền tảng số quốc gia để phát hiện sớm các bất thường.

5. Tăng thời hạn khai báo và trách nhiệm người đứng đầu

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo kiểm soát, Điều 55 đã kéo dài thời hạn khai báo khi có chất phóng xạ từ 07 ngày lên 10 ngày làm việc.

Song song đó, trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở cũng được nhấn mạnh tại Điều 25, bao gồm việc bắt buộc tổ chức khám bệnh nghề nghiệp cho nhân viên bức xạ và chấp hành nghiêm túc việc thanh tra, kiểm tra.

Việc nắm vững những điểm mới của Luật Năng lượng nguyên tử 2025 không chỉ giúp các tổ chức, cá nhân tuân thủ đúng pháp luật mà còn góp phần xây dựng một môi trường ứng dụng năng lượng hạt nhân an toàn, hiện đại tại Việt Nam.