Ngày 07/10/2026, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư số 148/2026/TT-BTC quy định hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh, cấp xã. Với 185 chỉ tiêu cấp tỉnh và 55 chỉ tiêu cấp xã, văn bản này xác lập bộ chuẩn dữ liệu toàn diện nhằm phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành kinh tế - xã hội tại các địa phương trong kỷ nguyên số.

Trong quản trị công hiện đại, dữ liệu thống kê chính xác, kịp thời là nền tảng sống còn cho mọi quyết sách phát triển kinh tế - xã hội. Trước đây, việc tổng hợp báo cáo ở nhiều địa phương còn phân tán, thiếu đồng bộ giữa các cấp, gây khó khăn cho việc hoạch định và phân bổ nguồn lực. Việc ban hành Thông tư 148/2026/TT-BTC đã cụ thể hóa các yêu cầu của Luật Thống kê 2015, thiết lập chuẩn mực thu thập thông tin thống nhất từ cấp cơ sở đến cấp tỉnh thành.

Bộ khung 185 chỉ tiêu cấp tỉnh: Bao quát từ GRDP đến kinh tế số và an sinh

Căn cứ theo Điều 1 và Điều 3 Thông tư 148/2026/TT-BTC, hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh được quy định chi tiết tại Phụ lục I, bao gồm 185 chỉ tiêu thuộc 20 nhóm lĩnh vực. Mỗi chỉ tiêu đều được lượng hóa cụ thể về khái niệm, phương pháp tính, kỳ công bố, nguồn số liệu và cơ quan chịu trách nhiệm biên soạn.

20 nhóm chỉ tiêu thống kê cấp tỉnh bao quát toàn bộ đời sống kinh tế - xã hội của địa phương:

• Đất đai và dân số: Phản ánh biến động diện tích tự nhiên, cơ cấu sử dụng đất đai, quy mô và mật độ dân số;
• Lao động, việc làm và bình đẳng giới: Đo lường lực lượng lao động, tỷ lệ thất nghiệp, lao động qua đào tạo và tỷ lệ cán bộ nữ giữ chức vụ lãnh đạo;
• Doanh nghiệp, cơ sở kinh tế, hành chính, sự nghiệp: Đánh giá tốc độ phát triển doanh nghiệp và hiệu quả khu vực sự nghiệp công lập;
• Đầu tư và xây dựng: Giám sát tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội, giải ngân vốn đầu tư công;
• Tài khoản quốc gia: Trọng tâm là tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) và tốc độ tăng trưởng GRDP từng thời kỳ;
• Tài chính công, tiền tệ và bảo hiểm: Phản ánh chi tiết thu - chi ngân sách, nợ chính quyền địa phương, diện bao phủ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế;
• Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và công nghiệp: Nắm bắt sản lượng, giá trị gia tăng và chỉ số phát triển sản xuất công nghiệp (IIP);
• Thương mại, dịch vụ, du lịch và chỉ số giá: Đánh giá tổng mức bán lẻ hàng hóa, lượt khách du lịch và chỉ số giá tiêu dùng (CPI);
• Khoa học và công nghệ, giáo dục, y tế: Tỷ lệ đầu tư cho đổi mới sáng tạo, cơ sở vật chất trường học, giường bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân;
• Mức sống dân cư, an ninh trật tự, tư pháp và bảo vệ môi trường: Thu nhập bình quân đầu người, tỷ lệ nghèo đa chiều, xử lý chất thải rắn sinh hoạt, nước thải đô thị.

Điểm đáng chú ý trong hệ thống cấp tỉnh lần này là sự xuất hiện của những chỉ tiêu phản ánh xu thế chuyển đổi số và phát triển bền vững như: tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP, số căn nhà ở xã hội hoàn thành trong năm, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến toàn trình và hiệu quả xử lý chất thải rắn. Đây là những chỉ báo trực tiếp về chất lượng cuộc sống người dân và năng lực cạnh tranh cấp tỉnh.

Cán bộ chuyên môn phân tích và tổng hợp số liệu thống kê kinh tế - xã hội địa phương trên nền tảng số (ảnh minh họa)

Hệ thống 55 chỉ tiêu cấp xã: Tinh gọn, thiết thực, bám sát đời sống cơ sở

Cấp xã là địa bàn trực tiếp triển khai chính sách và phản ánh trực quan nhất tình hình đời sống nhân dân. Tại Phụ lục II Thông tư 148/2026/TT-BTC, hệ thống chỉ tiêu thống kê cấp xã gồm 55 chỉ tiêu thuộc 03 nhóm, áp dụng thống nhất cho các xã, phường, thị trấn và đặc khu hành chính (theo khoản 5 Điều 2):

1. Nhóm đất đai, dân số (07 chỉ tiêu): Thống kê diện tích và cơ cấu đất, dân số, số hộ dân cư, đăng ký khai sinh, khai tử trên địa bàn;
2. Nhóm kinh tế (26 chỉ tiêu): Số lượng cơ sở kinh tế cá thể, doanh nghiệp, tổng giá trị sản phẩm sản xuất trên địa bàn xã, thu - chi ngân sách cấp xã, sản xuất nông lâm thủy sản và các sản phẩm OCOP được chứng nhận;
3. Nhóm xã hội và môi trường (22 chỉ tiêu): Dịch vụ công trực tuyến cấp xã, phổ cập giáo dục, nhân lực trạm y tế, tỷ lệ tiêm chủng, bảo hiểm y tế, giảm nghèo đa chiều, thu nhập bình quân, nước sạch hợp vệ sinh, phòng chống cháy nổ, thiên tai và thu gom rác thải sinh hoạt.

Việc chuẩn hóa 55 chỉ tiêu cấp xã giúp xóa bỏ tình trạng số liệu ước lệ, cảm tính, bảo đảm dữ liệu từ cơ sở là nguồn số liệu "sống", tạo nền tảng vững chắc cho hệ thống dữ liệu quốc gia theo định hướng của Luật Thống kê 2015.

Phân công trách nhiệm rõ ràng và lộ trình thực thi từ ngày 01/12/2026

Theo quy định tại Điều 4 Thông tư 148/2026/TT-BTC, trách nhiệm tổ chức thực hiện được phân bổ minh bạch giữa các cơ quan liên quan:

• Cục Thống kê: Chủ trì thu thập, tổng hợp các chỉ tiêu được phân công; chịu trách nhiệm hướng dẫn nghiệp vụ chuyên môn và thanh tra, kiểm tra việc chấp hành kỷ luật thống kê;
• UBND cấp tỉnh: Chỉ đạo các sở, ngành và địa phương phối hợp chặt chẽ với cơ quan thống kê; bố trí kinh phí đầy đủ từ ngân sách địa phương để phục vụ việc điều tra, thu thập thông tin;
• UBND cấp xã và cơ quan ngành dọc: Trực tiếp ghi chép, theo dõi, tổng hợp và báo cáo số liệu đúng thời hạn, bảo đảm tính xác thực của dữ liệu hành chính tại cơ sở.

Thông tư 148/2026/TT-BTC chính thức có hiệu lực từ ngày 01/12/2026. Riêng chỉ tiêu về "Số lượt người đã được trợ giúp pháp lý" tại hệ thống cấp tỉnh sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2027 nhằm tạo điều kiện cho các cơ quan tư pháp chuẩn hóa hệ thống phần mềm dữ liệu trợ giúp pháp lý.

Việc triển khai đồng bộ 185 chỉ tiêu cấp tỉnh và 55 chỉ tiêu cấp xã không chỉ khắc phục những tồn tại về sự thiếu nhất quán trong báo cáo số liệu thời gian qua, mà còn là bước tiến then chốt để xây dựng chính quyền số, phục vụ người dân và doanh nghiệp hiệu quả hơn.