Hành vi mua bán người không chỉ cướp đi quyền tự do cá nhân mà còn để lại những vết hằn sâu sắc về cả thể xác lẫn tinh thần cho các nạn nhân. Nhằm bảo đảm các quyền cơ bản và đồng hành cùng người bị hại từng bước tái hòa nhập cộng đồng, ngày 18 tháng 8 năm 2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 120/2026/TT-BTC quy định rõ nội dung, mức chi cho công tác xác minh, xác định, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân và người dưới 18 tuổi đi cùng.

Văn bản này chính thức có hiệu lực từ ngày 02 tháng 10 năm 2026, đóng vai trò là cơ sở pháp lý và tài chính vững chắc, hiện thực hóa các chính sách nhân đạo của Luật Phòng, chống mua bán người 2024 và Nghị định 162/2025/NĐ-CP. Vậy cụ thể nạn nhân và người đi cùng sẽ được hưởng những khoản hỗ trợ thiết thực nào?

Tổng quan các nhóm chính sách hỗ trợ trực tiếp trong nước

Căn cứ quy định tại Điều 4 Thông tư 120/2026/TT-BTC, các cơ quan, đơn vị tiếp nhận và bảo trợ ở trong nước triển khai toàn diện các gói chính sách hỗ trợ trực tiếp. Điểm tiến bộ vượt bậc là diện thụ hưởng không chỉ dừng lại ở người đã có quyết định chính thức công nhận là nạn nhân, mà còn mở rộng tới người đang trong quá trình xác định là nạn nhân và người dưới 18 tuổi đi cùng.

Toàn bộ gói an sinh được chia thành 5 nhóm trụ cột chính bao gồm:

• Hỗ trợ nhu cầu thiết yếu: Bố trí nơi ăn, chốn ở tạm thời và cấp phát đồ dùng sinh hoạt thường ngày;
• Hỗ trợ y tế: Tiếp cận sơ cứu, thăm khám sức khỏe tổng quát, thuốc men, bảo hiểm y tế và mai táng khi không may qua đời;
• Hỗ trợ chi phí đi lại: Vé tàu xe, tiền ăn dọc đường để bảo đảm an toàn trên đường hồi hương;
• Điều trị ổn định tâm lý: Thực hiện các liệu pháp tâm lý trị liệu chuyên sâu kết hợp phác đồ y khoa;
• Học tập và tái hòa nhập sinh kế: Miễn giảm học phí, đào tạo nghề và tiền trợ cấp ban đầu để sớm tự lập cuộc sống.

1. Hỗ trợ nhu cầu thiết yếu: Chỗ ở, tiền ăn và đồ dùng cá nhân

Khi được giải cứu hoặc tiếp nhận, hầu hết nạn nhân đều ở trong tình trạng kiệt quệ tài chính và không có nơi nương tựa. Theo khoản 1 Điều 4 Thông tư 120/2026/TT-BTC, Nhà nước bảo đảm nơi lưu trú và chăm sóc sinh hoạt:

• Chỗ ở tạm thời: Được bố trí nơi ở an toàn tại cơ sở trợ giúp xã hội hoặc cơ sở hỗ trợ nạn nhân theo quy định tại điểm a khoản 2 và khoản 3 Điều 17 Nghị định 162/2025/NĐ-CP.
• Tiền ăn hằng ngày: Được tính theo mức trợ cấp nuôi dưỡng hằng tháng đối với đối tượng cần bảo vệ khẩn cấp tại cơ sở trợ giúp xã hội quy định tại Nghị định 20/2021/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 76/2024/NĐ-CP. Thời gian cấp dưỡng tối đa lên đến 04 tháng (tương đương 120 ngày).
• Cấp phát vật dụng sinh hoạt: Nạn nhân và người dưới 18 tuổi đi cùng được cấp phát đầy đủ chăn màn, chiếu, quần áo mùa hè, quần áo mùa đông, giày dép, khăn mặt, bàn chải, đồ vệ sinh cá nhân, dụng cụ học tập... Mức chi thanh toán theo hóa đơn, chứng từ phát sinh thực tế nhưng tối đa không quá 700.000 đồng/người.

2. Hỗ trợ y tế và bảo hiểm: Điểm tựa chữa lành thương tật

Những nạn nhân thoát khỏi mạng lưới buôn người thường gặp chấn thương, suy nhược cơ thể hoặc mắc các bệnh truyền nhiễm. Quy định tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 120/2026/TT-BTC đưa ra khung y tế khép kín:

• Sơ cứu, cấp cứu kịp thời: Được thanh toán toàn bộ chi phí theo hóa đơn, chứng từ thực tế phát sinh khi bị tổn hại sức khỏe, thương tích.
• Thăm khám tổng quát: Chi phí thăm khám sức khỏe xác định thể trạng được tính theo khung giá dịch vụ y tế công lập tại thời điểm thực hiện.
• Tiền thuốc và điều trị bệnh nặng: Được hỗ trợ tiền thuốc thông thường khi bị ốm đau trong thời gian lưu trú. Trường hợp chuyển nặng đến bệnh viện tuyến trên, nếu nạn nhân thuộc hộ nghèo, cận nghèo hoặc gia đình chính sách, người chưa thành niên, cơ sở bảo trợ sẽ hỗ trợ chi phí tương đương mức quỹ bảo hiểm y tế chi trả; nạn nhân đơn thân không còn người thân thích được hỗ trợ như người thuộc hộ nghèo.
• Bảo hiểm y tế: Nạn nhân là công dân Việt Nam chưa tham gia bảo hiểm y tế sẽ được Nhà nước hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế theo điểm đ khoản 2 Điều 18 Nghị định 162/2025/NĐ-CP.
• Mai táng nhân đạo: Trong trường hợp không may tử vong tại cơ sở lưu trú hoặc nơi giải cứu mà sau 24 giờ người thân không đến kịp hoặc gia cảnh khó khăn, cơ quan chức năng có trách nhiệm lo liệu hậu sự và giám định pháp y theo mức chăm sóc đối tượng bảo trợ xã hội.

3. Chi phí tàu xe, tiền ăn trên đường trở về nơi cư trú

Hành trình từ nơi giải cứu trở về quê nhà thường tiềm ẩn nhiều gian nan. Để bảo đảm nạn nhân không rơi vào cảnh cơ nhỡ dọc đường, khoản 3 Điều 4 Thông tư 120/2026/TT-BTC quy định rõ:

1. Tiền phương tiện tàu xe: Chi trả theo giá vé phương tiện vận chuyển hành khách phổ thông công cộng (xe khách, tàu hỏa). Đối với nạn nhân là trẻ em, cơ quan chức năng sẽ bố trí cán bộ trực tiếp đưa về tận nơi cư trú của người thân; chi phí xăng xe tính theo số km thực tế hoặc thanh toán hợp đồng thuê xe theo giá địa phương.
2. Tiền ăn dọc đường: Định mức hỗ trợ là 100.000 đồng/người/ngày trong suốt những ngày di chuyển.

4. Điều trị tâm lý chuyên sâu: Xóa bỏ sang chấn hậu biến cố

Nạn nhân mua bán người thường bị giam cầm, ép buộc lao động khổ sai hoặc bóc lột tình dục, dẫn đến hội chứng rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD), trầm cảm kéo dài. Vì vậy, sự can thiệp y khoa và tâm lý trị liệu là điều kiện tiên quyết để họ tìm lại sự cân bằng.

Theo khoản 4 Điều 4 Thông tư 120/2026/TT-BTC, kinh phí hỗ trợ điều trị để ổn định tâm lý được thanh toán theo giá dịch vụ y tế của cơ sở y tế công lập, bao gồm các phương pháp:

• Tâm lý trị liệu cá nhân và nhóm;
• Liệu pháp thay thế và phục hồi nhận thức;
• Phác đồ kết hợp sử dụng thuốc chuyên khoa tâm thần khi cần thiết.

Thời gian hỗ trợ điều trị tâm lý chuyên sâu tối đa lên tới 03 tháng (90 ngày).

5. Học văn hóa, học nghề và trợ cấp sinh kế ban đầu

Để ngăn chặn nguy cơ nạn nhân tái rơi vào bẫy của các đường dây lừa đảo, chính sách sinh kế lâu dài đóng vai trò lá chắn then chốt. Căn cứ khoản 5 Điều 4 Thông tư 120/2026/TT-BTC, các chính sách giáo dục và việc làm được kích hoạt như sau:

• Học văn hóa cho đối tượng dưới 18 tuổi: Nạn nhân là công dân Việt Nam hoặc người không quốc tịch thường trú tại Việt Nam dưới 18 tuổi trong thời gian lưu trú được miễn, giảm, hỗ trợ học phí và chi phí học tập. Khi trở về cộng đồng, nếu tiếp tục đến trường, các em được miễn toàn bộ học phí, hỗ trợ tiền mua sách giáo khoa và đồ dùng học tập trong năm học đầu tiên và năm tiếp theo.
• Hỗ trợ học nghề ngắn hạn: Khi trở về quê quán, nạn nhân có nhu cầu lập nghiệp được bố trí học nghề hoặc nhận tiền hỗ trợ một lần chi phí học nghề đào tạo sơ cấp dưới 3 tháng theo định mức của địa phương.
• Trợ cấp khó khăn ban đầu: Chi trả một lần tiền trợ cấp khó khăn để giải quyết những thiếu thốn trước mắt, giúp nạn nhân nhanh chóng ổn định cuộc sống thường nhật.

Tựu trung lại, hệ thống chính sách tài chính tại Thông tư 120/2026/TT-BTC mang tính đồng bộ và nhân văn sâu sắc. Việc nắm rõ các định mức và quyền lợi sẽ giúp các cấp chính quyền cơ sở, tổ chức xã hội và bản thân mỗi người bị nạn kịp thời tiếp cận các nguồn lực hỗ trợ, vững vàng bước tiếp chặng đường phía trước.