Chế độ hậu cần, bao gồm ăn uống và trang phục, là một trong những phương diện quan trọng nhất thể hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước đối với người đang chấp hành án phạt tù. Không chỉ dừng lại ở việc duy trì sự sống, các quy định này còn nhằm đảm bảo sức khỏe để phạm nhân có thể tham gia lao động, học tập và cải tạo tốt. Kể từ cuối năm 2024, các tiêu chuẩn này đã được cụ thể hóa một cách chi tiết và đầy đủ hơn thông qua các văn bản pháp luật mới.

1. Chế độ ăn của phạm nhân: Đảm bảo dinh dưỡng và vệ sinh an toàn thực phẩm

Theo quy định tại Điều 7 Nghị định 118/2024/NĐ-CP, tiêu chuẩn định lượng ăn hàng tháng của mỗi phạm nhân được Nhà nước đảm bảo bao gồm các loại nhu yếu phẩm thiết yếu với khối lượng cụ thể. Điều này nhằm duy trì nền tảng thể lực cần thiết cho quá trình cải tạo dài hạn.

Cụ thể, định mức mỗi tháng cho một phạm nhân bao gồm:

• Lương thực: 17 kg gạo tẻ.
• Thực phẩm tươi sống: 15 kg rau xanh, 01 kg thịt lợn và 01 kg cá.
• Gia vị và đồ dùng khác: 0,5 kg đường, 0,75 lít nước mắm, 0,2 lít dầu ăn, 0,1 kg bột ngọt và 0,5 kg muối.
• Chất đốt: Tương đương 17 kg củi hoặc 15 kg than để phục vụ việc nấu nướng.

Bên cạnh định mức cơ bản, pháp luật cũng quy định các trường hợp đặc biệt. Chẳng hạn, theo khoản 1 Điều 48 Luật Thi hành án hình sự 2019, vào các ngày lễ, Tết, phạm nhân sẽ được ăn thêm với mức không quá 05 lần tiêu chuẩn ngày thường. Đối với những phạm nhân làm công việc nặng nhọc, độc hại, định lượng ăn có thể được tăng thêm nhưng không quá 02 lần tiêu chuẩn thông thường.

"Ngày lễ, tết theo quy định của pháp luật, phạm nhân được ăn thêm nhưng mức ăn không quá 05 lần tiêu chuẩn ăn ngày thường." - Trích khoản 1 Điều 48 Luật Thi hành án hình sự 2019.

2. Chế độ mặc và tư trang: Thống nhất và phù hợp với điều kiện thời tiết

Việc cấp phát trang phục không chỉ giúp quản lý phạm nhân một cách thống nhất mà còn đảm bảo điều kiện sinh hoạt tối thiểu. Điều 8 Nghị định 118/2024/NĐ-CP quy định danh mục tư trang được cấp phát hàng năm rất chi tiết.

Mỗi năm, phạm nhân được cấp 02 bộ quần áo dài bằng vải thường theo mẫu thống nhất, 02 bộ quần áo lót, 02 khăn mặt, 02 đôi dép và các vật dụng vệ sinh cá nhân như bàn chải, kem đánh răng, xà phòng, dầu gội. Đặc biệt, quy định về chăn và áo ấm có sự phân biệt theo vùng địa lý để phù hợp với khí hậu: các tỉnh từ Thừa Thiên Huế trở ra phía Bắc và 05 tỉnh Tây Nguyên sẽ được cấp chăn bông và áo ấm, trong khi các vùng còn lại cấp chăn sợi.

3. Chế độ ưu tiên đối với các đối tượng đặc thù

Pháp luật Việt Nam luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho nhóm đối tượng yếu thế trong môi trường giam giữ, bao gồm phụ nữ mang thai, người nuôi con nhỏ và người dưới 18 tuổi.

3.1. Phạm nhân nữ mang thai và nuôi con nhỏ

Theo Điều 10 Nghị định 118/2024/NĐ-CP, phạm nhân nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 36 tháng tuổi được hưởng định lượng ăn gấp 02 lần tiêu chuẩn ngày thường. Trẻ em ở cùng mẹ trong trại giam cũng được hưởng chế độ ăn, mặc và chăm sóc y tế tương đương với trẻ em tại các cơ sở bảo trợ xã hội, kèm theo sữa và đồ dùng cần thiết trị giá tương đương 20 kg gạo tẻ mỗi tháng.

3.2. Phạm nhân là người dưới 18 tuổi

Đối với người dưới 18 tuổi, Điều 11 Nghị định 118/2024/NĐ-CP quy định họ được tăng thêm thịt, cá (không quá 20% so với định lượng thông thường) để đảm bảo sự phát triển thể chất. Ngoài ra, các em còn được cấp thêm một số tư trang như mũ vải, tất và mũ len tùy theo vùng khí hậu.

Tóm lại, các quy định về chế độ ăn, mặc của phạm nhân theo Nghị định 118/2024/NĐ-CP đã thể hiện rõ nét tính nhân văn và sự tiến bộ trong công tác thi hành án hình sự tại Việt Nam, góp phần quan trọng vào mục tiêu giáo dục và hướng thiện cho người lầm lỗi.