Trong bối cảnh đại dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, gây ra nhiều khó khăn cho các hoạt động tố tụng, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi Bộ luật Tố tụng hình sự 2021. Đây là bước đi kịp thời nhằm tháo gỡ những vướng mắc pháp lý khi các cơ quan chức năng không thể tiến hành xác minh, điều tra do các biện pháp cách ly hoặc thiên tai bất khả kháng.

Bổ sung căn cứ tạm đình chỉ giải quyết tố giác, tin báo tội phạm

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc sửa đổi khoản 1 Điều 148. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền được phép tạm đình chỉ việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố khi:

"Vì lý do bất khả kháng do thiên tai, dịch bệnh mà cơ quan có thẩm quyền giải quyết không thể kết thúc việc kiểm tra, xác minh để quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án nhưng đã hết thời hạn giải quyết."

Quy định này giúp bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan, tránh việc áp đặt thời hạn cứng nhắc trong những tình huống mà con người không thể kiểm soát được.

Tạm đình chỉ điều tra và truy tố do dịch bệnh

Không chỉ dừng lại ở giai đoạn tin báo, Luật sửa đổi 2021 còn bổ sung căn cứ tạm đình chỉ trong giai đoạn điều tra và truy tố:

• Giai đoạn điều tra: Sửa đổi khoản 1 Điều 229, cho phép tạm đình chỉ điều tra khi hết thời hạn mà không thể kết thúc do thiên tai, dịch bệnh.
• Giai đoạn truy tố: Sửa đổi khoản 1 Điều 247, bổ sung lý do tương tự để tạm đình chỉ vụ án hình sự.

Hiệu lực thi hành và ý nghĩa thực tiễn

Các quy định mới này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/12/2021. Việc bổ sung các căn cứ này không chỉ có ý nghĩa trong giai đoạn dịch COVID-19 mà còn tạo ra cơ chế pháp lý bền vững để ứng phó với các tình huống khẩn cấp, thiên tai trong tương lai. Điều này đảm bảo tính thượng tôn pháp luật nhưng vẫn linh hoạt, phù hợp với thực tiễn đời sống xã hội.

Để triển khai chi tiết, các cơ quan liên quan đã ban hành Thông tư liên tịch 01/2021/TTLT-VKSNDTC-BCA-BQP-BNN&PTNT-BTC để hướng dẫn cụ thể cách xác định các trường hợp bất khả kháng này.