Trong kỷ nguyên số, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã mang đến những công cụ sáng tạo nội dung vô cùng mạnh mẽ. Tuy nhiên, đi kèm với đó là rủi ro về sự nhầm lẫn giữa thực và ảo, đặc biệt là các video deepfake giả lập người thật. Để bảo vệ công chúng, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 đã thiết lập những quy tắc minh bạch khắt khe về việc gắn nhãn và thông báo nội dung AI.

1. Khi nào chỉ cần thông báo rõ ràng về nội dung AI?

Không phải mọi nội dung do AI tạo ra đều phải gắn nhãn hiển thị trực tiếp trên màn hình. Trong một số trường hợp, bên triển khai chỉ cần thực hiện nghĩa vụ thông báo rõ ràng cho người tiếp nhận. Cụ thể, theo quy định tại khoản 3 Điều 11 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025:

"3. Bên triển khai có trách nhiệm thông báo rõ ràng khi cung cấp ra công cộng văn bản, âm thanh, hình ảnh, video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng hệ thống trí tuệ nhân tạo nếu nội dung đó có khả năng gây nhầm lẫn về tính xác thực của sự kiện, nhân vật, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác."

Như vậy, yếu tố then chốt ở đây là "khả năng gây nhầm lẫn". Nếu một đoạn văn bản hoặc video được AI hỗ trợ chỉnh sửa nhưng có thể khiến người xem tin rằng đó là sự thật khách quan, bên cung cấp bắt buộc phải có thông báo đi kèm để người dùng nhận biết.

2. Những trường hợp bắt buộc phải gắn nhãn hiển thị trực quan

Đối với những nội dung có mức độ tác động cao hơn, pháp luật yêu cầu một hình thức minh bạch mạnh mẽ hơn, đó là gắn nhãn (labeling). Đây là biện pháp kỹ thuật giúp người xem nhận biết ngay lập tức mà không cần đọc phần mô tả.

Căn cứ theo khoản 4 Điều 11 Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, trách nhiệm gắn nhãn phát sinh khi nội dung AI thuộc các nhóm sau:

• Mô phỏng, giả lập người thật: Bao gồm cả ngoại hình và giọng nói (thường gọi là Deepfake).
• Tái hiện sự kiện thực tế: Các video dựng lại hiện trường hoặc sự kiện có thật bằng AI khiến người xem dễ tin là hình ảnh thực tế.

Việc gắn nhãn phải đảm bảo tiêu chí "dễ nhận biết". Điều này có nghĩa là nhãn phải xuất hiện rõ ràng trên khung hình video hoặc phát âm thanh thông báo nếu là định dạng audio, giúp phân biệt rạch ròi với nội dung thật.

3. Quy định linh hoạt đối với lĩnh vực nghệ thuật và sáng tạo

Nhận thấy việc gắn nhãn cứng nhắc có thể làm ảnh hưởng đến trải nghiệm thẩm mỹ, Điều 11 cũng đưa ra cơ chế mở cho các tác phẩm điện ảnh và nghệ thuật. Đối với các sản phẩm này, việc gắn nhãn có thể được thực hiện theo các phương thức phù hợp như:

• Ghi chú trong phần giới thiệu hoặc danh đề (credits).
• Sử dụng siêu dữ liệu (metadata) ở định dạng máy đọc.
• Các biện pháp kỹ thuật khác không gây cản trở việc thưởng thức tác phẩm.

Lời khuyên pháp lý: Các nhà sáng tạo nội dung và doanh nghiệp triển khai AI cần rà soát kỹ danh mục nội dung của mình. Việc tuân thủ trách nhiệm minh bạch không chỉ là nghĩa vụ pháp lý để tránh bị xử phạt mà còn là cách xây dựng uy tín và niềm tin với công chúng trong môi trường số đầy biến động hiện nay.