Phòng cháy và chữa cháy (PCCC) là một trong những yêu cầu bắt buộc và khắt khe nhất đối với mọi loại hình doanh nghiệp, đặc biệt là các công ty cổ phần có quy mô sản xuất, kinh doanh lớn. Việc lơ là trong công tác này không chỉ dẫn đến nguy cơ thiệt hại về người và tài sản mà còn khiến doanh nghiệp đối mặt với những án phạt hành chính nặng nề, thậm chí là đình chỉ hoạt động.

1. Tại sao doanh nghiệp cần đặc biệt lưu tâm đến công tác PCCC?

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, PCCC là trách nhiệm chung của toàn xã hội, trong đó người đứng đầu cơ sở đóng vai trò then chốt. Việc quản lý nhà nước về PCCC đối với doanh nghiệp không chỉ dừng lại ở việc trang bị bình chữa cháy mà còn bao gồm một hệ thống các quy định về hồ sơ, phương án và kiểm tra định kỳ.

Căn cứ quy định tại Nghị định 136/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 50/2024/NĐ-CP), các cơ quan chức năng sẽ tiến hành kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất các nội dung sau:

• Điều kiện an toàn về PCCC: Bao gồm hệ thống điện, lối thoát nạn, hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động.
• Trách nhiệm của người đứng đầu: Kiểm tra việc ban hành nội quy, quy định và tổ chức lực lượng PCCC tại chỗ.
• Hồ sơ quản lý: Các văn bản thẩm duyệt thiết kế, nghiệm thu PCCC và nhật ký kiểm tra tự thân của doanh nghiệp.

2. Danh mục cơ sở thuộc diện quản lý PCCC của công ty cổ phần

Không phải mọi văn phòng đều có yêu cầu PCCC giống nhau. Tuy nhiên, nếu công ty cổ phần của bạn vận hành các loại hình cơ sở sau đây (theo Phụ lục I Nghị định 136/2020/NĐ-CP), bạn bắt buộc phải tuân thủ các quy định quản lý chuyên sâu:

Nhóm cơ sở giáo dục và y tế

Bao gồm các trường mầm non, tiểu học, trung học, cao đẳng, đại học hoặc các bệnh viện, phòng khám đa khoa, nhà điều dưỡng do công ty đầu tư. Đây là những nơi tập trung đông người, yêu cầu về lối thoát nạn và hệ thống cảnh báo cực kỳ khắt khe.

Nhóm cơ sở dịch vụ giải trí và lưu trú

Các rạp chiếu phim, trung tâm hội nghị, quán karaoke, vũ trường, khách sạn, nhà khách. Đặc biệt, các cơ sở kinh doanh karaoke thường xuyên nằm trong danh mục kiểm tra trọng điểm do tính chất nguy hiểm cháy nổ cao.

Nhóm cơ sở sản xuất và kho bãi

Đây là nhóm phổ biến nhất đối với các công ty cổ phần sản xuất. Bao gồm các nhà máy, xưởng sản xuất, kho hàng hóa có diện tích từ 500 m2 trở lên hoặc các cơ sở kinh doanh xăng dầu, khí đốt, hóa chất dễ cháy.

3. Trách nhiệm pháp lý và phương án chữa cháy

Doanh nghiệp không được phép đợi đến khi có cháy mới ứng phó. Theo Thông tư 149/2020/TT-BCA, công ty cổ phần phải:

• Xây dựng và phê duyệt phương án chữa cháy cho từng cơ sở cụ thể.
• Tổ chức thực tập phương án chữa cháy ít nhất 01 lần/năm. Việc thực tập này phải có biên bản ghi nhận và đánh giá kết quả để rút kinh nghiệm.
• Đảm bảo lực lượng PCCC cơ sở được huấn luyện nghiệp vụ và có chứng chỉ theo quy định.

4. 'Cái giá' của sự lơ là: Mức xử phạt vi phạm hành chính mới nhất

Nếu không đáp ứng các điều kiện an toàn, doanh nghiệp sẽ bị xử phạt theo Nghị định 144/2021/NĐ-CP. Các mức phạt đã được tăng cường đáng kể để răn đe:

Điều 30. Vi phạm quy định về kiểm tra an toàn phòng cháy và chữa cháy
1. Phạt tiền từ 300.000 đồng đến 500.000 đồng đối với hành vi không thực hiện đầy đủ hoặc không đúng thời hạn các yêu cầu về phòng cháy và chữa cháy đã được cơ quan có thẩm quyền yêu cầu bằng văn bản.
2. Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:
a) Không tổ chức thực hiện văn bản hướng dẫn, chỉ đạo về phòng cháy và chữa cháy của cơ quan có thẩm quyền;
b) Không tự kiểm tra an toàn phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật;
c) Không gửi báo cáo kết quả kiểm tra an toàn về phòng cháy và chữa cháy theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, các hành vi nghiêm trọng hơn như làm mất, hỏng thiết bị PCCC hoặc vô hiệu hóa hệ thống báo cháy có thể bị phạt lên đến hàng chục triệu đồng. Đối với pháp nhân (công ty), mức phạt tiền sẽ gấp 02 lần mức phạt đối với cá nhân cho cùng một hành vi vi phạm.

Việc nắm vững danh mục cơ sở và các quy định về PCCC không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn bảo vệ tài sản và tính mạng của người lao động. Hãy chủ động rà soát và thực hiện đúng quy định ngay hôm nay.