Chính phủ vừa ban hành Nghị định 313/2025/NĐ-CP quy định về quản lý và sử dụng viện trợ không hoàn lại không thuộc hỗ trợ phát triển chính thức (ODA). Đây được xem là một bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, đảm bảo mọi nguồn lực từ nước ngoài đều được sử dụng đúng mục đích, công khai và minh bạch.

Những thay đổi cốt lõi so với Nghị định 80/2020/NĐ-CP

So với Nghị định 80/2020/NĐ-CP, văn bản mới này đã mở rộng và làm rõ hơn phạm vi điều chỉnh. Đặc biệt, các khoản viện trợ không thuộc phạm vi điều chỉnh bao gồm viện trợ phải ký kết chính thức theo Luật Điều ước quốc tế 2016, quà biếu không vì mục đích phát triển, và các khoản viện trợ có tính chất lợi nhuận.

Việc phân định rõ ràng này giúp các cơ quan, tổ chức Việt Nam dễ dàng xác định quy trình phê duyệt, tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót trong quản lý tài chính nhà nước.

Nguyên tắc "vàng" trong quản lý viện trợ không hoàn lại

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của văn bản này chính là các nguyên tắc quản lý được quy định tại Điều 4 Nghị định 313/2025/NĐ-CP. Theo đó, tính pháp lý của nguồn tiền và tài sản viện trợ là điều kiện tiên quyết.

Điều 4. Nguyên tắc trong quản lý và sử dụng viện trợ

1. Quản lý và sử dụng viện trợ phải tuân thủ pháp luật Việt Nam. Các khoản viện trợ chỉ được tiếp nhận, thực hiện, sử dụng khi đã được cấp có thẩm quyền của Việt Nam phê duyệt. Nguồn tiền viện trợ phải là nguồn tiền, tài sản hợp pháp.

2. Không tiếp nhận những hàng hóa (kể cả vật tư, thiết bị) thuộc danh mục các mặt hàng cấm nhập khẩu theo quy định của pháp luật Việt Nam.

3. Cơ quan chủ quản chịu trách nhiệm toàn diện trong tiếp nhận, quản lý và sử dụng hiệu quả khoản viện trợ.

Tác động đến ngân sách nhà nước theo Luật Ngân sách 2025

Điểm mới đáng chú ý là sự liên kết chặt chẽ với Luật Ngân sách nhà nước 2025. Các khoản viện trợ thuộc nguồn thu ngân sách phải được dự toán, hạch toán và quyết toán đầy đủ. Điều này đảm bảo rằng mọi dòng tiền đổ vào Việt Nam đều được kiểm soát, tránh thất thoát và lãng phí.

Nghị định cũng nghiêm cấm các hành vi lợi dụng viện trợ để rửa tiền, tài trợ khủng bố hoặc trốn thuế. Đây là những quy định cứng rắn nhằm bảo vệ an ninh tài chính quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng.

Tóm lại, Nghị định 313/2025/NĐ-CP không chỉ là công cụ quản lý mà còn là đòn bẩy để thu hút các nguồn lực quốc tế một cách bền vững, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và hỗ trợ nhân đạo tại Việt Nam.