Tháng cuối năm luôn là thời điểm người lao động mong ngóng những khoản thưởng sau một năm cống hiến. Tuy nhiên, bức tranh thưởng Tết 2023 lại cho thấy những mảng màu đối lập rõ rệt giữa các khu vực và loại hình doanh nghiệp, phản ánh chân thực tình hình kinh tế đầy biến động sau đại dịch.

Sự sụt giảm nhẹ của thưởng Tết Dương lịch

Theo khảo sát từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, mức thưởng Tết Dương lịch 2023 có xu hướng thấp hơn so với năm trước, chỉ đạt khoảng 91% so với năm 2022. Mức thưởng bình quân ghi nhận ở con số 1,24 triệu đồng/người.

Đáng chú ý, có sự phân hóa lớn giữa các khối doanh nghiệp. Trong khi khối doanh nghiệp Nhà nước duy trì mức thưởng khả quan (hơn 02 triệu đồng/người), thì khối doanh nghiệp ngoài Nhà nước chỉ đạt mức khiêm tốn khoảng 870.000 đồng/người. Nguyên nhân chủ yếu do các doanh nghiệp phía Nam chịu ảnh hưởng nặng nề từ việc cắt giảm đơn hàng xuất khẩu.

Thưởng Tết Nguyên đán: Những con số 'khủng' gây bất ngờ

Trái ngược với sự trầm lắng của Tết Dương lịch, thưởng Tết Âm lịch 2023 lại mang đến những tín hiệu tích cực hơn với mức tăng bình quân khoảng 11% so với năm 2022, đạt 6,86 triệu đồng/người.

Thị trường cũng ghi nhận những mức thưởng kỷ lục lên đến hơn 01 tỷ đồng tại Đà Nẵng hay gần 900 triệu đồng tại Bình Dương dành cho các cá nhân xuất sắc. Tuy nhiên, ở chiều ngược lại, vẫn có những doanh nghiệp khó khăn chỉ có thể chi trả mức thưởng tượng trưng khoảng 50.000 đồng.

Quy định về thưởng Tết theo Bộ luật Lao động 2019

Dưới góc độ pháp lý, nhiều người lao động vẫn lầm tưởng thưởng Tết là khoản bắt buộc. Tuy nhiên, căn cứ theo quy định tại Điều 104 Bộ luật Lao động 2019, khái niệm về tiền thưởng được định nghĩa như sau:

1. Thưởng là số tiền hoặc tài sản hoặc bằng các hình thức khác mà người sử dụng lao động thưởng cho người lao động căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh, mức độ hoàn thành công việc của người lao động.
2. Quy chế thưởng do người sử dụng lao động quyết định và công bố công khai tại nơi làm việc sau khi tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với nơi có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở.

Như vậy, việc có thưởng Tết hay không hoàn toàn phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp và năng suất làm việc của cá nhân. Pháp luật không bắt buộc doanh nghiệp phải thưởng Tết nếu không có thỏa thuận trong hợp đồng lao động hoặc thỏa ước lao động tập thể.

Thưởng bằng hiện vật: Xu hướng mới?

Một điểm mới đáng lưu ý là từ năm 2021, doanh nghiệp có quyền thưởng cho người lao động không chỉ bằng tiền mà còn bằng tài sản hoặc các hình thức khác (như chuyến du lịch, sản phẩm của công ty...). Điều này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc tri ân nhân viên, đặc biệt là trong những giai đoạn dòng tiền gặp khó khăn.

Tóm lại, dù mức thưởng cao hay thấp, đây vẫn là nét đẹp văn hóa doanh nghiệp, thể hiện sự chia sẻ thành quả giữa chủ sử dụng lao động và người lao động. Để đảm bảo quyền lợi, người lao động nên tìm hiểu kỹ quy chế thưởng trong Bộ luật Lao động 2019 và các cam kết riêng biệt của công ty mình.