Trong hoạt động đầu tư xây dựng, hợp đồng đóng vai trò là "xương sống" pháp lý điều chỉnh mối quan hệ giữa chủ đầu tư và nhà thầu. Việc nắm bắt kịp thời các quy định mới không chỉ giúp các bên tránh được những tranh chấp không đáng có mà còn tối ưu hóa quy trình thanh quyết toán vốn đầu tư. Kể từ ngày 20/4/2023, Thông tư 02/2023/TT-BXD của Bộ Xây dựng đã chính thức có hiệu lực, mang đến nhiều điểm mới quan trọng về quản lý hợp đồng xây dựng.

1. Quy định mới về thanh toán và tạm ứng hợp đồng

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất tại Điều 3 Thông tư 02/2023/TT-BXD là việc hướng dẫn chi tiết về thanh toán và hồ sơ tạm thanh toán. Cụ thể, việc thanh toán phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định tại Điều 19 Nghị định 37/2015/NĐ-CP.

Đối với các trường hợp đặc thù như sản xuất cấu kiện, bán thành phẩm giá trị lớn hoặc vật liệu dự trữ theo mùa, doanh nghiệp được phép tạm ứng theo khoản 7 Điều 18 Nghị định 37/2015/NĐ-CP. Tuy nhiên, hồ sơ tạm ứng cần phải minh bạch, liệt kê đầy đủ danh mục, đơn giá và tổng giá trị. Thông tư cũng nhấn mạnh:

"Khi thanh toán phải giảm trừ giá trị khối lượng hoàn thành được nghiệm thu tương ứng với phần giá trị đã được tạm ứng theo nội dung hợp đồng."

2. Điều chỉnh tiến độ và khối lượng công việc

Việc điều chỉnh tiến độ thực hiện hợp đồng luôn là vấn đề nhạy cảm, đặc biệt khi có các sự kiện bất khả kháng xảy ra. Theo Điều 5 Thông tư 02/2023/TT-BXD, khi điều chỉnh tiến độ theo Điều 39 Nghị định 37/2015/NĐ-CP, các bên có trách nhiệm đánh giá kỹ lưỡng tác động của sự kiện để đưa ra phương án điều chỉnh phù hợp nhất.

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh khối lượng công việc cũng được dẫn chiếu thực hiện theo Điều 37 Nghị định 37/2015/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi khoản 13 Điều 1 Nghị định 50/2021/NĐ-CP). Điều này đảm bảo tính thống nhất trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về xây dựng.

3. Ban hành 03 mẫu hợp đồng xây dựng mới nhất

Để hỗ trợ các đơn vị tham khảo và vận dụng, Bộ Xây dựng đã công bố kèm theo Thông tư này 03 mẫu hợp đồng chuẩn, bao gồm:

• Mẫu hợp đồng tư vấn xây dựng: Sử dụng cho các công việc lập báo cáo nghiên cứu khả thi, khảo sát, thiết kế và giám sát thi công.
• Mẫu hợp đồng thi công xây dựng: Áp dụng cho các gói thầu xây lắp.
• Mẫu hợp đồng EPC: Dành cho loại hợp đồng Thiết kế - Mua sắm vật tư, thiết bị - Thi công xây dựng công trình.

Việc sử dụng các mẫu hợp đồng này giúp các bên đảm bảo đầy đủ các nội dung bắt buộc theo quy định tại khoản 1 Điều 141 Luật Xây dựng 2014, từ đó hạn chế tối đa các rủi ro pháp lý trong quá trình thực hiện dự án.

Tóm lại, Thông tư 02/2023/TT-BXD là văn bản pháp lý quan trọng, thay thế cho một loạt các Thông tư cũ từ năm 2016. Các doanh nghiệp cần chủ động rà soát và áp dụng đúng quy định để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.