Nghị quyết 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương: Đổi mới căn bản tư duy ban hành quyết sách

Ngày 15/10/2026, Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết 29-NQ/TW về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong kỷ nguyên mới. Một trong những dấu ấn mang tính đột phá và nhận được sự quan tâm sâu sắc của toàn xã hội chính là yêu cầu chuẩn hóa quy trình ra quyết sách: chủ trương lớn bắt buộc phải lấy ý kiến rộng rãi trong Nhân dân.

Quy định này tiếp tục cụ thể hóa nguyên tắc hiến định tối cao tại Điều 8 Hiến pháp 2013, khẳng định Nhà nước phục vụ Nhân dân, gắn bó mật thiết với Nhân dân, thực hiện đầy đủ quyền làm chủ của Nhân dân và lắng nghe ý kiến của Nhân dân, đồng thời bổ trợ đắc lực cho khuôn khổ pháp lý của Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở 2022 và Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025.

Vì sao các chủ trương lớn bắt buộc phải lấy ý kiến Nhân dân?

Theo tiểu mục 2.1 Mục III Nghị quyết 29-NQ/TW, Đảng xác định rõ chủ trương, quyết sách phải xuất phát từ đòi hỏi sống động của thực tiễn, đúng thẩm quyền, được nghiên cứu thấu đáo nhằm tháo gỡ triệt để các “điểm nghẽn” thể chế, khắc phục tình trạng chính sách xa rời cuộc sống. Khi một quyết sách có phạm vi tác động sâu rộng đến đời sống kinh tế - xã hội, việc lấy ý kiến người dân không còn mang tính hình thức, mà trở thành điều kiện tiên quyết bảo đảm tính khả thi và đồng thuận xã hội.

Cụ thể, Nghị quyết 29-NQ/TW đặt ra các chuẩn mực khắt khe đối với từng nhóm vấn đề hoạch định:

• Đối với chủ trương lớn: Bắt buộc phải lấy ý kiến rộng rãi trong các tầng lớp Nhân dân, phát huy dân chủ thực chất thay vì tham vấn chiếu lệ.
• Đối với vấn đề lớn, quan trọng: Bắt buộc phải tổ chức đánh giá tác động toàn diện, dự báo rủi ro nhiều chiều, so sánh cụ thể giữa các phương án lựa chọn, đồng thời chủ động tham vấn chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp.
• Đối với vấn đề mới, khó, chưa có tiền lệ: Phải thực hiện cơ chế thí điểm có kiểm soát theo đúng thẩm quyền; quy định rành mạch phạm vi, thời hạn, tiêu chí lượng hóa để nghiệm thu và điều kiện để kết thúc hoặc nhân rộng ra toàn xã hội.

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, không ít chính sách khi ban hành vấp phải phản ứng từ dư luận hoặc khó đi vào cuộc sống chỉ vì thiếu khâu tham vấn thực tế. Việc quy chuẩn hóa cơ chế lấy ý kiến Nhân dân sẽ là “bộ lọc” hữu hiệu ngăn chặn các quyết sách cảm tính, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân và doanh nghiệp ngay từ khâu dự thảo.

Xóa bỏ căn bệnh 'nghị quyết nằm trên giấy' bằng nguyên tắc 5 rõ

Một điểm mới mang tính then chốt tại Nghị quyết 29-NQ/TW là yêu cầu chương trình, kế hoạch hành động phải được xây dựng đồng thời với dự thảo nghị quyết. Điều này chấm dứt triệt để tình trạng nghị quyết thông qua từ lâu nhưng chương trình hành động vẫn loay hoay chưa định hình.

Chương trình hành động phải đáp ứng đầy đủ tiêu chí khoa học, khả thi với nguyên tắc "5 rõ": Rõ người – Rõ việc – Rõ thời hạn – Rõ nguồn lực – Rõ sản phẩm đầu ra. Đồng thời, văn phong của Đảng phải đổi mới mạnh mẽ: ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện, thuận lợi cho việc kiểm tra, giám sát.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 29-NQ/TW chỉ đạo kiên quyết chỉ ban hành văn bản mới khi thật sự cần thiết. Các cơ quan chức năng phải thường xuyên rà soát hệ thống văn bản quy phạm để kịp thời bãi bỏ, thay thế hoặc tích hợp những quy định chồng chéo, mâu thuẫn, cản trở sự phát triển.

Trách nhiệm giải trình và kênh phản hồi trực tiếp từ Nhân dân

Tại mục 1 và mục 3 Phần III Nghị quyết 29-NQ/TW, cơ chế kiểm soát quyền lực và trách nhiệm giải trình được nâng lên một tầm mức mới:

1. Đo lường tác động thường xuyên: Trong suốt quá trình thực thi, cơ quan ban hành phải liên tục tiếp nhận phản hồi thực tiễn, đo lường mức độ tác động và kịp thời điều chỉnh những nội dung không còn phù hợp.
2. Xem xét trách nhiệm khi không đạt mục tiêu: Trường hợp chính sách thất bại hoặc không đạt được mục tiêu đề ra, bắt buộc phải làm rõ nguyên nhân chủ quan, khách quan và xem xét nghiêm minh trách nhiệm của từng chủ thể, cá nhân liên quan.
3. Thiết lập kênh tiếp nhận, phản hồi đa chiều: Xây dựng các kênh thông tin thông suốt, minh bạch để tiếp nhận và giải quyết kịp thời ý kiến đóng góp, phản biện xã hội của Nhân dân, doanh nghiệp, đồng thời tạo môi trường an toàn, thuận lợi để cán bộ, đảng viên dám nghĩ, dám nói, dám đóng góp ý kiến xây dựng chủ trương, đường lối.

Có thể khẳng định, tinh thần lấy dân làm gốc của Nghị quyết 29-NQ/TW không chỉ nâng cao hiệu lực cầm quyền của Đảng mà còn mở ra kỷ nguyên mới trong quản trị quốc gia hiện đại, nơi mà mọi quyết sách lớn đều bắt nguồn từ nguyện vọng và phục vụ lợi ích tối cao của Nhân dân.