Nạn nhân của tội phạm mua bán người không chỉ phải gánh chịu những tổn thương nặng nề về thể xác mà còn chịu đựng những sang chấn tâm lý sâu sắc cùng muôn vàn khó khăn khi trở về với cuộc sống đời thường. Nhằm hoàn thiện chính sách nhân đạo và tạo điều kiện thuận lợi nhất để các nạn nhân sớm ổn định cuộc sống, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 120/2026/TT-BTC quy định chi tiết nội dung, mức chi cho công tác xác minh, bảo vệ và hỗ trợ nạn nhân theo quy định tại Nghị định 162/2025/NĐ-CP và Luật Phòng, chống mua bán người 2024. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp bức tranh toàn diện và chi tiết nhất về các khoản chi hỗ trợ trực tiếp mà nạn nhân được thụ hưởng.

1. Đối tượng nào được thụ hưởng chế độ hỗ trợ trực tiếp tại Việt Nam?

Theo quy định tại Điều 4 Thông tư 120/2026/TT-BTC và đối chiếu với Điều 17 Nghị định 162/2025/NĐ-CP, các chế độ hỗ trợ trực tiếp do cơ quan, đơn vị trong nước thực hiện áp dụng đối với:

• Nạn nhân là công dân Việt Nam, người không quốc tịch thường trú ở Việt Nam và người dưới 18 tuổi đi cùng;
• Người đang trong quá trình xác định là nạn nhân là công dân Việt Nam, người không quốc tịch thường trú ở Việt Nam và người dưới 18 tuổi đi cùng;
• Nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân là người nước ngoài bị mua bán tại Việt Nam.

Việc mở rộng diện bao phủ tới cả người đang trong quá trình xác định là nạn nhân và người dưới 18 tuổi đi cùng thể hiện rõ nét tính nhân văn sâu sắc của pháp luật Việt Nam, bảo đảm quyền được bảo vệ và chăm sóc khẩn cấp ngay khi được tiếp nhận, giải cứu.

2. Mức chi hỗ trợ nhu cầu thiết yếu: Nơi ở, tiền ăn và vật dụng sinh hoạt

Căn cứ khoản 1 Điều 4 Thông tư 120/2026/TT-BTC, kinh phí hỗ trợ các nhu cầu thiết yếu ban đầu được quy định cụ thể như sau:

• Bố trí chỗ ở tạm thời: Nạn nhân được bố trí chỗ ở an toàn tại cơ quan tiếp nhận, giải cứu hoặc các cơ sở trợ giúp xã hội, cơ sở hỗ trợ nạn nhân. Thời gian hỗ trợ không quá 04 tháng (120 ngày) theo quy định tại khoản 3 Điều 17 Nghị định 162/2025/NĐ-CP. Trường hợp hết thời gian này mà vẫn chưa xác định được nơi cư trú hoặc không có người thân, cơ sở sẽ đề nghị xem xét tiếp tục hỗ trợ bảo trợ xã hội.
• Hỗ trợ tiền ăn trong thời gian lưu trú tạm thời: Được áp dụng mức trợ cấp nuôi dưỡng hằng tháng đối với đối tượng cần bảo vệ khẩn cấp tại cơ sở trợ giúp xã hội theo quy định tại Nghị định 20/2021/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 76/2024/NĐ-CP), bảo đảm chế độ dinh dưỡng đầy đủ trong thời gian không quá 120 ngày.
• Cấp vật dụng phục vụ sinh hoạt thường ngày: Mức chi căn cứ theo hóa đơn, chứng từ phát sinh thực tế nhưng tối đa không quá 700.000 đồng/người. Khoản chi này dùng để mua sắm chăn, màn, chiếu, quần áo theo mùa, đồ lót, khăn mặt, giày dép, đồ vệ sinh cá nhân, thuốc thông thường, cũng như sách vở cho trẻ em đang đi học.

3. Hỗ trợ y tế và điều trị ổn định tâm lý: Chăm sóc toàn diện sức khỏe nạn nhân

Nhiều nạn nhân khi được giải cứu rơi vào tình trạng kiệt quệ sức khỏe hoặc hoảng loạn tinh thần. Vì vậy, các quy định tại khoản 2 Điều 4 Thông tư 120/2026/TT-BTC và Điều 18 Nghị định 162/2025/NĐ-CP đã định hình khung hỗ trợ y tế rất kịp thời:

• Sơ cứu, cấp cứu khẩn cấp: Toàn bộ chi phí sơ cứu, cấp cứu khi nạn nhân bị thương tích hoặc tổn hại sức khỏe được thanh toán theo thực tế hóa đơn, chứng từ.
• Thăm khám xác định tình trạng sức khỏe: Chi trả theo khung giá dịch vụ y tế công lập tại thời điểm thực hiện thăm khám.
• Thuốc men và điều trị bệnh nặng: Được cấp thuốc thông thường miễn phí. Nếu bị ốm nặng phải chuyển viện, đối với nạn nhân thuộc hộ nghèo, cận nghèo, gia đình chính sách hoặc người chưa thành niên, chi phí khám chữa bệnh được cơ sở hỗ trợ tương đương mức quỹ bảo hiểm y tế chi trả. Đối với người không còn thân thích, hỗ trợ tương đương mức của hộ nghèo.
• Cấp thẻ bảo hiểm y tế: Nạn nhân là công dân Việt Nam chưa có thẻ BHYT sẽ được hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế trong năm đầu tiên tính từ thời điểm được cấp giấy xác nhận nạn nhân.
• Hỗ trợ điều trị tâm lý chuyên sâu: Theo khoản 4 Điều 4 Thông tư 120/2026/TT-BTC, nạn nhân được hỗ trợ trị liệu tâm lý, liệu pháp thay thế và kết hợp dùng thuốc theo giá dịch vụ y tế công lập, thời gian hỗ trợ lên đến không quá 03 tháng (90 ngày).

4. Chi phí đi lại và tiền ăn trên đường trở về nơi cư trú

Để bảo đảm hành trình hồi hương an toàn và không bị đứt đoạn bởi rào cản tài chính, khoản 3 Điều 4 Thông tư 120/2026/TT-BTC quy định rõ ràng về chi phí tàu xe và ăn uống:

• Tiền tàu xe: Nếu là trẻ em được đơn vị bố trí đưa về bằng xe cơ quan, chi phí tính theo số km thực tế và giá xăng; nếu thuê xe bên ngoài, thanh toán theo hợp đồng thỏa thuận thực tế; nếu đi phương tiện giao thông công cộng, chi trả theo vé thực tế.
• Tiền ăn trong những ngày đi đường: Được hỗ trợ mức cố định 100.000 đồng/người/ngày trong suốt hành trình trở về nơi cư trú.

5. Chính sách hỗ trợ học văn hóa, học nghề và trợ cấp khó khăn ban đầu

Khi trở về với cộng đồng, sự nâng đỡ về giáo dục, nghề nghiệp và tài chính ban đầu là yếu tố tiên quyết giúp nạn nhân tránh nguy cơ tái bị mua bán. Căn cứ khoản 5 Điều 4 Thông tư 120/2026/TT-BTC và Điều 24 Nghị định 162/2025/NĐ-CP, chế độ được thực hiện như sau:

5.1. Hỗ trợ học văn hóa

Nạn nhân là công dân Việt Nam hoặc người không quốc tịch thường trú tại Việt Nam dưới 18 tuổi (cùng người dưới 18 tuổi đi cùng) có nhu cầu học văn hóa sẽ được:

• Miễn, giảm học phí và hỗ trợ chi phí học tập theo quy định tại Nghị định 238/2025/NĐ-CP trong thời gian lưu trú tại cơ sở trợ giúp xã hội.
• Khi trở về cộng đồng, nếu tiếp tục đến trường sẽ được miễn học phí, hỗ trợ tiền mua sách giáo khoa và đồ dùng học tập trong năm học đầu tiên và năm học liền kề.

5.2. Hỗ trợ học nghề ngắn hạn

Nếu nạn nhân khi trở về nơi cư trú có nhu cầu học nghề để tìm kiếm việc làm, Nhà nước sẽ bố trí học nghề hoặc hỗ trợ một lần chi phí học nghề theo chi phí đào tạo nghề ngắn hạn tại địa phương, tối đa không vượt quá định mức tại Thông tư 152/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính.

5.3. Trợ cấp khó khăn ban đầu

Theo khoản 2 Điều 24 Nghị định 162/2025/NĐ-CP, nạn nhân khi trở về nơi cư trú được nhận một lần tiền trợ cấp khó khăn ban đầu bằng 01 lần mức lương tối thiểu vùng theo quy định tại thời điểm được cấp giấy xác nhận là nạn nhân. Đây là nguồn kinh phí trợ lực vô cùng thiết thực giúp trang trải các nhu cầu sinh hoạt cấp bách trong những ngày đầu tái lập cuộc sống.

6. Trình tự, thủ tục đề nghị hỗ trợ dành cho nạn nhân và gia đình

Để nhận được các khoản hỗ trợ học tập, học nghề và trợ cấp khó khăn ban đầu, quy trình được thực hiện hết sức nhanh gọn theo các bước:

1. Nộp hồ sơ: Nạn nhân hoặc gia đình nộp đơn theo mẫu gửi đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú.
2. UBND cấp xã xử lý: Trong vòng 03 ngày làm việc kể từ khi nhận đơn, UBND cấp xã hoàn thiện hồ sơ gửi cơ quan chuyên môn thuộc Sở Y tế.
3. Sở Y tế thẩm định và phê duyệt: Cơ quan chuyên môn thuộc Sở Y tế thẩm định trong 03 ngày làm việc; sau đó Giám đốc Sở Y tế ra quyết định chi hỗ trợ trong vòng 03 ngày làm việc tiếp theo.

Với hệ thống quy định chặt chẽ, cụ thể và các định mức chi rõ ràng tại Thông tư 120/2026/TT-BTC kết hợp cùng Nghị định 162/2025/NĐ-CP, hành lang pháp lý bảo vệ nạn nhân bị mua bán người ngày càng vững chắc, mở ra cánh cửa tái hòa nhập tươi sáng cho những mảnh đời từng chịu nhiều bất hạnh.