Trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự, không hiếm trường hợp hồ sơ bị trả lại để điều tra bổ sung. Đây là một thủ tục tố tụng quan trọng nhằm đảm bảo việc xét xử đúng người, đúng tội và không bỏ lọt tội phạm. Tuy nhiên, để tránh việc kéo dài vụ án gây ảnh hưởng đến quyền lợi của các bên, Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 đã quy định rất rõ ràng về thời hạn và số lần thực hiện thủ tục này.

Khi nào hồ sơ vụ án hình sự bị trả để điều tra bổ sung?

Việc trả hồ sơ có thể diễn ra ở hai giai đoạn chính: trước khi xét xử (do Viện kiểm sát thực hiện) và tại phiên tòa (do Tòa án quyết định). Cụ thể:

Giai đoạn truy tố

Theo quy định tại Điều 245 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, Viện kiểm sát sẽ ra quyết định trả hồ sơ cho Cơ quan điều tra khi:

• Còn thiếu chứng cứ để chứng minh các vấn đề quan trọng tại Điều 85 mà Viện kiểm sát không thể tự bổ sung.
• Có căn cứ khởi tố bị can về tội phạm khác hoặc có đồng phạm chưa được khởi tố.
• Có vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng.

Giai đoạn xét xử

Tại phiên tòa, nếu Thẩm phán chủ tọa hoặc Hội đồng xét xử nhận thấy các thiếu sót tương tự mà không thể bổ sung ngay tại tòa, họ sẽ ra quyết định trả hồ sơ theo Điều 280 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015.

Thời hạn điều tra bổ sung: Những mốc thời gian không thể bỏ qua

Thời hạn này được tính từ ngày Cơ quan điều tra nhận lại hồ sơ và yêu cầu điều tra bổ sung. Căn cứ Điều 174 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, thời gian cụ thể như sau:

"2. Trường hợp vụ án do Viện kiểm sát trả lại để yêu cầu điều tra bổ sung thì thời hạn điều tra bổ sung không quá 02 tháng; nếu do Tòa án trả lại để yêu cầu điều tra bổ sung thì thời hạn điều tra bổ sung không quá 01 tháng."

Như vậy, tùy thuộc vào cơ quan yêu cầu mà thời hạn sẽ khác nhau, nhưng tối đa không quá 02 tháng cho mỗi lần trả hồ sơ.

Giới hạn số lần trả hồ sơ: Tránh kéo dài vụ án vô tận

Để đảm bảo tính dứt điểm, pháp luật cũng giới hạn nghiêm ngặt số lần trả hồ sơ:

• Viện kiểm sát: Chỉ được trả hồ sơ tối đa 02 lần.
• Thẩm phán chủ tọa: Chỉ được trả hồ sơ tối đa 01 lần.
• Hội đồng xét xử: Chỉ được trả hồ sơ tối đa 01 lần.

Việc nắm vững các quy định này không chỉ giúp các cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện đúng chức trách mà còn giúp người dân, đặc biệt là bị can, bị cáo và người bị hại bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trước những sai sót hoặc chậm trễ không đáng có.