Trong bối cảnh kinh tế năm 2021, nhu cầu vay tiêu dùng của người dân tăng cao nhằm phục vụ các mục đích như mua sắm đồ gia dụng, sửa chữa nhà cửa hay mua xe. Tuy nhiên, việc lựa chọn giữa ngân hàng và công ty tài chính vẫn là bài toán khiến nhiều người băn khoăn. Mỗi hình thức đều có những đặc thù riêng về pháp lý và thực tiễn vận hành.

1. Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động cho vay tiêu dùng

Tại thời điểm năm 2021, hoạt động cho vay tiêu dùng được điều chỉnh bởi các văn bản quy phạm pháp luật chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước. Cụ thể:

• Đối với các công ty tài chính: Chịu sự điều chỉnh trực tiếp của Thông tư 43/2016/TT-NHNN (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 18/2019/TT-NHNN).
• Đối với các ngân hàng thương mại: Hoạt động cho vay nói chung tuân thủ Thông tư 39/2016/TT-NHNN.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Thông tư 43/2016/TT-NHNN:

Cho vay tiêu dùng qua công ty tài chính là việc công ty tài chính cho vay bằng đồng Việt Nam đối với khách hàng là cá nhân nhằm đáp ứng nhu cầu vốn mua, sử dụng hàng hóa, dịch vụ cho mục đích tiêu dùng của khách hàng, gia đình của khách hàng đó với tổng dư nợ cho vay tiêu dùng đối với một khách hàng tại công ty tài chính đó không vượt quá 100 triệu đồng.

2. So sánh chi tiết: Ngân hàng và Công ty tài chính

Để có cái nhìn khách quan, người vay cần xem xét các tiêu chí cốt lõi sau:

Về thủ tục và điều kiện vay

Ngân hàng: Thường yêu cầu khắt khe về chứng minh thu nhập, lịch sử tín dụng sạch và đôi khi cần tài sản thế chấp cho các khoản vay lớn. Quy trình thẩm định có thể kéo dài từ 3-7 ngày làm việc.

Công ty tài chính: Thủ tục cực kỳ đơn giản, chủ yếu là vay tín chấp. Khách hàng chỉ cần CMND/CCCD, sổ hộ khẩu hoặc hóa đơn điện nước là có thể được duyệt vay trong vòng vài giờ.

Về hạn mức và lãi suất

Ngân hàng: Hạn mức vay cao (có thể lên đến hàng tỷ đồng nếu có tài sản đảm bảo). Lãi suất năm 2021 dao động từ 6% - 15%/năm tùy gói vay.

Công ty tài chính: Hạn mức tối đa thường không quá 100 triệu đồng theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, do rủi ro cao và chi phí vận hành lớn, lãi suất thường cao hơn ngân hàng, dao động từ 12% - 35%/năm, thậm chí cao hơn đối với các khoản vay nhỏ lẻ.

3. Tại sao lãi suất tại công ty tài chính luôn cao hơn?

Nhiều khách hàng thắc mắc về sự chênh lệch lãi suất này. Thực tế, các công ty tài chính phải đối mặt với nhiều áp lực:

• Nguồn vốn: Không được huy động tiền gửi từ dân cư như ngân hàng mà phải vay lại từ các tổ chức khác hoặc phát hành chứng chỉ tiền gửi với chi phí cao.
• Rủi ro tín dụng: Đối tượng khách hàng thường là người có thu nhập thấp, không ổn định hoặc không có tài sản thế chấp.
• Chi phí quản lý: Việc quản lý hàng triệu khoản vay nhỏ lẻ tốn kém hơn nhiều so với các khoản vay lớn tại ngân hàng.

4. Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Khi quyết định vay vốn, người dân cần đặc biệt lưu ý các quy định về lãi suất và phí phạt tại Điều 13 và Điều 18 Thông tư 39/2016/TT-NHNN về hợp đồng cho vay.

Nên chọn Ngân hàng khi: Bạn có thu nhập ổn định, có tài sản đảm bảo và cần vay số tiền lớn để mua nhà, mua xe hoặc kinh doanh dài hạn nhằm hưởng lãi suất ưu đãi.

Nên chọn Công ty tài chính khi: Bạn cần gấp một khoản tiền nhỏ để tiêu dùng cấp bách, mua sắm điện máy và không muốn làm các thủ tục giấy tờ phức tạp, chấp nhận mức lãi suất cao hơn để đổi lấy sự tiện lợi.

Dù chọn hình thức nào, việc đọc kỹ hợp đồng và đảm bảo khả năng trả nợ đúng hạn là yếu tố tiên quyết để tránh rơi vào bẫy nợ nần và ảnh hưởng đến điểm tín dụng trên hệ thống CIC.