Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, việc sở hữu một tấm bằng tốt nghiệp đại học loại giỏi là niềm tự hào và là lợi thế lớn đối với các tân cử nhân. Tuy nhiên, đối với những ai đang có nguyện vọng bước chân vào các đơn vị sự nghiệp công lập, một câu hỏi lớn luôn được đặt ra: Tốt nghiệp loại giỏi có được tuyển thẳng vào viên chức không?

Tính đến thời điểm tháng 5/2020, các quy định về tuyển dụng viên chức đã có những điều chỉnh quan trọng, đặc biệt là sau khi Nghị định 161/2018/NĐ-CP có hiệu lực. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các quy định pháp lý hiện hành để giải đáp thắc mắc này.

Hình thức tuyển dụng viên chức theo quy định hiện nay

Theo quy định tại Điều 23 Luật Viên chức 2010, việc tuyển dụng viên chức được thực hiện thông qua hai hình thức chính: Thi tuyển hoặc Xét tuyển. Việc lựa chọn hình thức nào sẽ do cơ quan có thẩm quyền quản lý đơn vị sự nghiệp công lập hoặc người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập (nếu được giao quyền tự chủ) quyết định.

Cụ thể, tại Điều 5 Nghị định 29/2012/NĐ-CP, thẩm quyền quyết định hình thức tuyển dụng được phân cấp rõ ràng:

• Đối với đơn vị sự nghiệp công lập được giao quyền tự chủ: Người đứng đầu đơn vị thực hiện việc tuyển dụng.
• Đối với đơn vị sự nghiệp công lập chưa được giao quyền tự chủ: Cơ quan có thẩm quyền quản lý đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện tuyển dụng hoặc phân cấp cho người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện.

Người tốt nghiệp loại giỏi có thuộc đối tượng ưu tiên không?

Nhiều người lầm tưởng rằng bằng tốt nghiệp loại giỏi sẽ giúp ứng viên được cộng điểm ưu tiên hoặc được "đặc cách" vượt qua các vòng thi. Tuy nhiên, căn cứ vào khoản 4 Điều 2 Nghị định 161/2018/NĐ-CP, danh sách các đối tượng được cộng điểm ưu tiên trong thi tuyển hoặc xét tuyển viên chức bao gồm:

"a) Anh hùng Lực lượng vũ trang, Anh hùng Lao động, thương binh, người hưởng chính sách như thương binh, thương binh loại B: được cộng 7,5 điểm vào kết quả điểm thi tại vòng 2;
b) Người dân tộc thiểu số, sĩ quan quân đội, sĩ quan công an, quân nhân chuyên nghiệp, người làm công tác cơ yếu chuyển ngành, con liệt sĩ, con thương binh, con bệnh binh...: được cộng 5 điểm vào kết quả điểm thi tại vòng 2;
c) Người hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ phục vụ có thời hạn trong lực lượng công an nhân dân, đội viên thanh niên xung phong...: được cộng 2,5 điểm vào kết quả điểm thi tại vòng 2."

Như vậy, trong danh sách ưu tiên nêu trên, không hề có tên đối tượng là người tốt nghiệp đại học loại giỏi. Điều này đồng nghĩa với việc về mặt pháp lý, bằng giỏi không mang lại điểm cộng trực tiếp trong quá trình thi tuyển hay xét tuyển viên chức thông thường.

Chấm dứt thời kỳ "tuyển thẳng" đối với bằng giỏi

Trước đây, theo quy định cũ tại Nghị định 29/2012/NĐ-CP, những người tốt nghiệp đại học loại giỏi, thạc sĩ, tiến sĩ có chuyên ngành phù hợp có thể được xem xét xét tuyển đặc cách (thường được gọi nôm na là tuyển thẳng). Tuy nhiên, quy định này đã chính thức bị bãi bỏ bởi khoản 7 Điều 2 Nghị định 161/2018/NĐ-CP.

Hiện nay, việc "tiếp nhận vào làm viên chức" (thay thế cho khái niệm xét tuyển đặc cách trước đây) chỉ áp dụng cho các trường hợp đặc biệt sau:

• Các trường hợp có ít nhất 05 năm công tác ở vị trí việc làm yêu cầu trình độ đào tạo đại học trở lên phù hợp với yêu cầu của vị trí việc làm cần tuyển dụng và có đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc.
• Người có tài năng, năng khiếu đặc biệt phù hợp với vị trí việc làm trong các ngành, lĩnh vực: Văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao, các ngành nghề truyền thống.
• Người đã từng là cán bộ, công chức, viên chức sau đó được cấp có thẩm quyền đồng ý chuyển đến làm việc tại lực lượng vũ trang, cơ yếu, tổ chức chính trị - xã hội...

Do đó, một sinh viên mới tốt nghiệp loại giỏi, dù có thành tích học tập xuất sắc đến đâu, nếu chưa có kinh nghiệm công tác đủ 05 năm thì vẫn phải tham gia thi tuyển hoặc xét tuyển như tất cả các ứng viên khác.

Lời khuyên cho các ứng viên có bằng tốt nghiệp loại giỏi

Mặc dù không được tuyển thẳng, nhưng tấm bằng loại giỏi vẫn là một "vũ khí" lợi hại. Trong các kỳ xét tuyển viên chức, kết quả học tập thường là căn cứ quan trọng để đánh giá năng lực ở vòng 1 hoặc là điểm tựa vững chắc để bạn tự tin bước vào vòng 2 (phỏng vấn hoặc thực hành). Kiến thức chuyên môn sâu rộng tích lũy được trong quá trình học tập sẽ giúp bạn dễ dàng vượt qua các câu hỏi nghiệp vụ hóc búa.

Tóm lại, tính đến tháng 5/2020, không còn chế độ tuyển thẳng viên chức dành riêng cho người tốt nghiệp loại giỏi. Các bạn cần chủ động ôn tập, nắm vững kiến thức pháp luật chung và nghiệp vụ chuyên ngành để có thể chinh phục kỳ thi tuyển dụng một cách công bằng và thuyết phục nhất.