Thông tin về việc từ năm 2018, đội ngũ giáo viên trên cả nước có thể được xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp thay vì phải trải qua các kỳ thi căng thẳng đã trở thành tâm điểm chú ý trong ngành giáo dục. Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ giảm bớt áp lực hành chính và ghi nhận xứng đáng hơn quá trình cống hiến của các thầy cô. Tuy nhiên, để hiểu đúng và đủ về chính sách này, cần phải đối chiếu kỹ lưỡng các văn bản pháp luật hiện hành tại thời điểm năm 2018.

Sự tồn tại song song của hai hình thức: Thi tuyển và Xét tuyển

Căn cứ vào quy định chung tại Điều 3 Thông tư 12/2012/TT-BNV của Bộ Nội vụ về việc thay đổi chức danh nghề nghiệp đối với viên chức, pháp luật hiện hành quy định rõ hai hình thức thăng hạng là thi tuyển và xét tuyển. Việc lựa chọn hình thức nào không phụ thuộc vào ý muốn cá nhân của giáo viên mà do cơ quan, đơn vị có thẩm quyền quản lý viên chức quyết định, dựa trên đặc điểm hoạt động nghề nghiệp và điều kiện thực tế của từng địa phương, đơn vị.

Cụ thể, trong lĩnh vực giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành hai văn bản quan trọng điều chỉnh trực tiếp vấn đề này:

• Hình thức thi tuyển: Được thực hiện theo Thông tư 20/2017/TT-BGDĐT (có hiệu lực từ ngày 03/10/2017).
• Hình thức xét tuyển: Được thực hiện theo Thông tư 28/2017/TT-BGDĐT (có hiệu lực từ ngày 15/01/2018).

Như vậy, thông tin cho rằng từ năm 2018 hoàn toàn bỏ thi thăng hạng là chưa chính xác. Thực tế, hai hình thức này vẫn tồn tại song song. Các địa phương có thể căn cứ vào số lượng chỉ tiêu và nhu cầu thực tế để tổ chức thi hoặc xét thăng hạng cho giáo viên thuộc quyền quản lý.

Tại sao hình thức xét tuyển lại được giáo viên mong đợi?

Sở dĩ việc ban hành Thông tư 28/2017/TT-BGDĐT tạo nên một làn sóng tích cực là bởi quy trình xét tuyển được đánh giá là "dễ thở" và sát thực tế hơn so với thi tuyển truyền thống. Nếu như thi tuyển yêu cầu giáo viên phải ôn tập và vượt qua các bài thi về Kiến thức chung, Chuyên môn nghiệp vụ, Ngoại ngữ và Tin học, thì xét tuyển tập trung vào đánh giá hồ sơ và năng lực thực tế.

Theo quy định tại Thông tư 28/2017/TT-BGDĐT, quy trình xét thăng hạng được phân chia cụ thể như sau:

- Thăng hạng từ giáo viên hạng IV lên hạng III: Thực hiện thông qua việc xét và chấm điểm hồ sơ theo quy định về tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp giáo viên hạng III.
- Thăng hạng từ giáo viên hạng III lên hạng II và từ hạng II lên hạng I: Thực hiện thông qua việc xét, chấm điểm hồ sơ và sát hạch năng lực.

Điểm mới đáng chú ý là hình thức sát hạch. Thay vì các bài thi dài dằng dặc, sát hạch có thể được thực hiện qua phỏng vấn trực tiếp (không quá 15 phút) hoặc làm bài khảo sát (viết hoặc trắc nghiệm không quá 45 phút). Điều này giúp giảm tải áp lực tâm lý cho giáo viên, đồng thời cho phép hội đồng xét tuyển đánh giá trực diện kỹ năng sư phạm và sự am hiểu thực tế của người dạy.

Lời khuyên cho giáo viên trong bối cảnh mới

Dù là thi tuyển hay xét tuyển, yếu tố cốt lõi vẫn là việc giáo viên phải đảm bảo đầy đủ các tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng và năng lực chuyên môn nghiệp vụ. Trong năm 2018, các thầy cô cần chủ động cập nhật các chứng chỉ ngoại ngữ, tin học theo khung năng lực quy định, đồng thời tích cực tham gia các hoạt động chuyên môn để làm đẹp hồ sơ cá nhân.

Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo duy trì cả hai hình thức cho thấy sự linh hoạt trong quản lý, vừa đảm bảo tính nghiêm túc của kỳ thi quốc gia, vừa mở ra cơ hội thăng tiến công bằng cho những giáo viên có năng lực thực tiễn xuất sắc nhưng có thể gặp khó khăn với các bài thi lý thuyết thuần túy. Các thầy cô nên theo dõi sát sao thông báo từ Sở Giáo dục và Đào tạo địa phương để biết chính xác hình thức thăng hạng sẽ được áp dụng tại đơn vị mình.