Trong hoạt động kinh doanh, việc mua sắm tài sản, hàng hóa theo hình thức trả chậm, trả góp là vô cùng phổ biến. Tuy nhiên, không ít kế toán gặp khó khăn trong việc xử lý thuế giá trị gia tăng (GTGT) khi đến thời hạn thanh toán nhưng lại thiếu các chứng từ cần thiết. Mới đây, Cục Thuế đã có những hướng dẫn cụ thể dựa trên các quy định mới nhất tại Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Quy định về khấu trừ thuế GTGT đối với hàng hóa trả chậm, trả góp

Theo quy định tại khoản 2 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, việc khấu trừ thuế GTGT đầu vào đòi hỏi doanh nghiệp phải có hóa đơn GTGT hợp pháp và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với hàng hóa, dịch vụ mua vào (trừ các trường hợp giá trị thấp dưới mức quy định).

Đặc biệt, đối với các giao dịch có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên, tính pháp lý của chứng từ thanh toán càng trở nên quan trọng. Nghị định 181/2025/NĐ-CP tại Điều 25 và Điều 26 đã cụ thể hóa các yêu cầu về hóa đơn và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để đảm bảo tính minh bạch trong quản lý thuế.

Xử lý thế nào khi đến hạn thanh toán nhưng chưa có chứng từ?

Một tình huống thường gặp là đến thời điểm thanh toán theo hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng, doanh nghiệp vẫn chưa thể thực hiện thanh toán qua ngân hàng hoặc chưa có chứng từ chứng minh việc thanh toán không dùng tiền mặt. Trong trường hợp này, doanh nghiệp không được "lờ đi" mà phải thực hiện các bước điều chỉnh theo quy định.

"Trường hợp đến thời điểm thanh toán theo hợp đồng, phụ lục hợp đồng, cơ sở kinh doanh không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì cơ sở kinh doanh phải kê khai, điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ đối với kỳ tính thuế phát sinh nghĩa vụ thanh toán theo hợp đồng, phụ lục hợp đồng."

Việc chủ động kê khai giảm giúp doanh nghiệp tránh được các khoản phạt chậm nộp hoặc phạt vi phạm hành chính về thuế khi cơ quan chức năng thực hiện thanh kiểm tra.

Cơ hội 'gỡ gạc' khi bổ sung được chứng từ thanh toán muộn

Pháp luật thuế cũng mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp khắc phục sai sót. Nếu sau khi đã kê khai điều chỉnh giảm, doanh nghiệp thực hiện thanh toán và có đầy đủ chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, quyền lợi về thuế sẽ được khôi phục.

Cụ thể, doanh nghiệp được phép thực hiện kê khai khấu trừ bổ sung đối với phần giá trị hàng hóa, dịch vụ đã có chứng từ thanh toán hợp lệ. Điều này giúp đảm bảo tính công bằng, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa dòng tiền và chi phí thuế trong dài hạn.

Tóm lại, việc quản lý chặt chẽ thời hạn thanh toán và hình thức thanh toán không chỉ là vấn đề tài chính mà còn là yêu cầu tuân thủ pháp luật thuế nghiêm ngặt. Doanh nghiệp cần rà soát kỹ các hợp đồng trả góp để đảm bảo quyền lợi khấu trừ thuế GTGT của mình.