Bước ngoặt lịch sử: Sổ hộ khẩu giấy chính thức lùi vào quá khứ

Việc bãi bỏ Sổ hộ khẩu giấy không chỉ là một bước tiến trong cải cách hành chính mà còn là sự thay đổi lớn trong đời sống của hàng triệu người dân Việt Nam. Theo quy định tại khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú 2020, kể từ ngày 01/01/2023, Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú giấy đã chính thức hết giá trị sử dụng.

Trước đó, trong giai đoạn chuyển tiếp, khi người dân thực hiện các thủ tục thay đổi thông tin về cư trú dẫn đến thay đổi thông tin trong Sổ hộ khẩu, cơ quan đăng ký cư trú sẽ thực hiện thu hồi Sổ hộ khẩu đã cấp theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 26 Thông tư 55/2021/TT-BCA. Điều này đồng nghĩa với việc mọi thông tin cư trú hiện nay đều được quản lý trên môi trường điện tử thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

CCCD gắn chip - "Cuốn sổ hộ khẩu điện tử" trong lòng bàn tay

Thẻ Căn cước công dân (CCCD) gắn chip không đơn thuần là một tấm thẻ định danh. Với con chip tích hợp công nghệ hiện đại, đây chính là thiết bị lưu trữ thông tin cư trú an toàn và bảo mật nhất hiện nay. Theo khoản 1 Điều 3 Luật Căn cước công dân 2014, CCCD là thông tin cơ bản về lai lịch, nhận dạng của công dân.

Điểm mấu chốt giúp người dân không bị "làm khó" khi đi làm thủ tục chính là quy định tại khoản 3 Điều 20 Luật Căn cước công dân 2014:

Khi công dân xuất trình thẻ Căn cước công dân theo yêu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền thì cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền đó không được yêu cầu công dân xuất trình thêm giấy tờ khác chứng nhận các thông tin về Căn cước công dân.

Như vậy, trên mặt thẻ CCCD đã thể hiện đầy đủ các thông tin quan trọng như: Họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, quê quán và đặc biệt là Nơi thường trú. Các cơ quan hành chính có trách nhiệm khai thác thông tin này để giải quyết thủ tục cho người dân mà không được đòi hỏi thêm Sổ hộ khẩu.

Cách thức khai thác thông tin từ CCCD gắn chip

Để thay thế hoàn toàn Sổ hộ khẩu, các cơ quan, tổ chức có thể sử dụng các phương thức sau để xác thực thông tin công dân:

• Sử dụng thiết bị đọc chip: Các cơ quan chức năng được trang bị thiết bị chuyên dụng để đọc thông tin lưu trữ trong chip của thẻ CCCD. Phương thức này có độ chính xác tuyệt đối và không phụ thuộc vào kết nối mạng.
• Sử dụng thiết bị đọc mã QR: Mã QR trên mặt thẻ CCCD chứa các thông tin cơ bản và số CMND cũ, giúp đối soát dữ liệu nhanh chóng qua điện thoại thông minh.
• Tra cứu qua Cổng dịch vụ công: Công dân có thể tự tra cứu thông tin cư trú của mình trên Cổng dịch vụ công quốc gia để cung cấp cho cơ quan yêu cầu.

Giải pháp cho người chưa có CCCD gắn chip

Trong trường hợp người dân chưa được cấp CCCD gắn chip hoặc thông tin trên thẻ chưa cập nhật kịp thời, pháp luật vẫn mở ra một hướng đi khác. Đó là sử dụng Giấy xác nhận thông tin về cư trú.

Theo Điều 17 Thông tư 55/2021/TT-BCA, công dân có quyền yêu cầu cơ quan đăng ký cư trú (Công an cấp xã) cấp giấy xác nhận này. Giấy xác nhận có giá trị chứng minh thông tin cư trú trong thời hạn 30 ngày (đối với xác nhận thông tin) hoặc 06 tháng (đối với trường hợp không có nơi thường trú, tạm trú).

Việc chuyển đổi từ quản lý bằng giấy sang quản lý điện tử là một lộ trình tất yếu. Hiểu rõ các quy định pháp luật về cư trú và căn cước sẽ giúp mỗi công dân chủ động hơn trong các giao dịch, tránh những phiền hà không đáng có khi Sổ hộ khẩu giấy đã lùi vào quá khứ.