Trong bối cảnh cải cách hành chính đang được đẩy mạnh, Bộ Tư pháp đã ban hành một quy định mang tính đột phá liên quan đến thủ tục chứng thực chữ ký trên tờ khai lý lịch cá nhân. Theo đó, kể từ ngày 20/04/2020, các cơ quan có thẩm quyền chứng thực sẽ không còn được phép ghi những lời nhận xét về thái độ chính trị hay ý thức chấp hành pháp luật vào bản Sơ yếu lý lịch của người dân.

Chấm dứt tình trạng nhận xét tùy tiện vào lý lịch

Trước đây, tại Nghị định 23/2015/NĐ-CP và Thông tư 20/2015/TT-BTP, quy định về việc ghi nhận xét vào sơ yếu lý lịch chưa thực sự rõ ràng. Điều này dẫn đến tình trạng tại một số địa phương, cán bộ tư pháp thường ghi thêm các dòng nhận xét như "gia đình chưa chấp hành tốt quy định địa phương" hoặc "bản thân chưa đóng đủ các loại phí"... Những dòng nhận xét này vô hình trung đã gây khó khăn cho người dân khi đi xin việc hoặc làm các thủ tục hành chính khác.

Để khắc phục tình trạng này, tại Điều 15 Thông tư 01/2020/TT-BTP đã quy định rất cụ thể:

"1. Các quy định về chứng thực chữ ký tại Mục 3 Nghị định số 23/2015/NĐ-CP được áp dụng để chứng thực chữ ký trên tờ khai lý lịch cá nhân. Người thực hiện chứng thực không ghi bất kỳ nhận xét gì vào tờ khai lý lịch cá nhân, chỉ ghi lời chứng chứng thực theo mẫu quy định tại Nghị định số 23/2015/NĐ-CP. Trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác về việc ghi nhận xét trên tờ khai lý lịch cá nhân thì tuân theo pháp luật chuyên ngành."

Như vậy, nhiệm vụ của cán bộ tư pháp hiện nay chỉ đơn thuần là xác nhận chữ ký trong tờ khai đúng là chữ ký của người yêu cầu, thay vì đánh giá về nhân thân hay quá trình sinh sống của họ tại địa phương.

Trách nhiệm của người dân đối với nội dung kê khai

Đi đôi với việc nới lỏng các rào cản về nhận xét từ phía cơ quan nhà nước, pháp luật cũng đề cao trách nhiệm cá nhân của người dân. Theo khoản 2 Điều 15 Thông tư 01/2020/TT-BTP, người yêu cầu chứng thực phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác, trung thực của các thông tin mà mình đã kê khai trong tờ khai lý lịch.

Một số lưu ý quan trọng khi làm Sơ yếu lý lịch:

• Gạch chéo mục trống: Đối với những mục không có nội dung thông tin, người dân bắt buộc phải gạch chéo trước khi gửi yêu cầu chứng thực để tránh việc tự ý bổ sung thông tin sau này.
• Lời chứng theo mẫu: Cán bộ chứng thực chỉ được sử dụng mẫu lời chứng quy định tại Nghị định 23/2015/NĐ-CP.
• Ngoại lệ: Chỉ trong trường hợp pháp luật chuyên ngành (ví dụ như lý lịch tư pháp, lý lịch đảng viên...) có quy định riêng về việc nhận xét thì mới thực hiện theo quy định đó.

Ý nghĩa của quy định mới đối với đời sống xã hội

Quy định này không chỉ giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính mà còn loại bỏ được những "quyền lực ngầm" trong việc gây khó dễ cho công dân. Việc tách bạch giữa xác nhận chữ ký và nhận xét nhân thân giúp bảo đảm quyền tự do cư trú và quyền làm việc của công dân không bị ảnh hưởng bởi những đánh giá chủ quan từ phía cán bộ cơ sở.

Người dân khi đi làm thủ tục chứng thực Sơ yếu lý lịch từ sau ngày 20/04/2020 cần nắm vững quy định này để bảo vệ quyền lợi của mình. Nếu gặp trường hợp cán bộ vẫn cố tình ghi nhận xét không đúng quy định, người dân có quyền phản ánh hoặc khiếu nại lên cơ quan cấp trên có thẩm quyền.