Trong không khí toàn Đảng, toàn dân đang nỗ lực triển khai Nghị quyết Đại hội XIII, ngày 30/7/2021, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Quy định 24-QĐ/TW năm 2021 về thi hành Điều lệ Đảng. Văn bản này chính thức thay thế cho Quy định 29-QĐ/TW năm 2016, đánh dấu một bước tiến mới trong việc cụ thể hóa Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam 2011.

Việc ban hành Quy định 24 vào thời điểm này không chỉ nhằm khắc phục những vướng mắc trong thực tiễn mà còn thể hiện quyết tâm chính trị cao độ trong việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương và nâng cao chất lượng đội ngũ Đảng viên. Dưới đây là phân tích chuyên sâu về 15 điểm mới cốt lõi mà mọi tổ chức Đảng và Đảng viên cần đặc biệt lưu ý.

Hội nghị quán triệt các quy định mới về thi hành Điều lệ Đảng (ảnh minh họa)

1. Chuẩn hóa trình độ học vấn: Không còn khái niệm "tương đương"

Tại điểm 1.2.1 khoản 1.2 Điều 1 Quy định 24-QĐ/TW, yêu cầu về trình độ học vấn của người vào Đảng đã được siết chặt đáng kể. Nếu như trước đây, Quy định 29 cho phép người có trình độ "tương đương trung học cơ sở" được xem xét kết nạp, thì nay cụm từ này đã hoàn toàn bị bãi bỏ.

Phân tích: Sự thay đổi này khẳng định yêu cầu ngày càng cao về trí tuệ và năng lực nhận thức của Đảng viên. Trong kỷ nguyên số và bối cảnh hội nhập, việc sở hữu bằng tốt nghiệp chính quy đảm bảo Đảng viên có nền tảng văn hóa cần thiết để tiếp thu lý luận và thực thi nhiệm vụ chính trị phức tạp.

2. Quyền được thông tin: Chủ động và kịp thời hơn

Quy định 24 mở rộng quyền được thông tin của Đảng viên. Ngoài các buổi sinh hoạt định kỳ, Đảng viên còn được cung cấp thông tin đột xuất về tình hình thời sự, các chủ trương mới của Đảng và chính sách của Nhà nước theo hướng dẫn của Ban Tuyên giáo Trung ương. Điều này giúp mỗi Đảng viên trở thành một "pháo đài" tư tưởng, đủ sức đề kháng trước các luận điệu xuyên tạc.

3. Kết nạp lại Đảng viên: Thận trọng với vi phạm chính sách dân số

Một điểm mới mang tính nhân văn nhưng cũng rất nghiêm khắc là việc xem xét kết nạp lại đối với Đảng viên từng bị đưa ra khỏi Đảng do vi phạm chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình. Quy định 24 giao Ban Bí thư hướng dẫn cụ thể trường hợp này, thay vì áp dụng chung như trước. Điều này cho thấy sự linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo tính răn đe đối với những vi phạm ảnh hưởng đến uy tín của Đảng.

Sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ công tác Đảng viên (ảnh minh họa)

4. Giới thiệu quần chúng ưu tú: Mở rộng phạm vi cư trú

Nhằm phát hiện tối đa các nhân tố tích cực, Quy định 24 cho phép Đảng viên giới thiệu người vào Đảng có thể là người cùng sinh hoạt nơi cư trú ít nhất 12 tháng. Đây là sự bổ sung quan trọng so với Quy định 29 (vốn chỉ tập trung vào nơi công tác, học tập), giúp gắn kết chặt chẽ giữa Đảng viên với quần chúng tại địa bàn dân cư.

5. Xử lý nghiêm các sai phạm trong kết nạp Đảng

Quy định mới làm rõ quy trình xử lý khi phát hiện việc kết nạp Đảng viên sai quy định. Nếu sai về tiêu chuẩn, quyết định kết nạp sẽ bị hủy bỏ ngay lập tức. Nếu chỉ sai về thủ tục nhưng quần chúng vẫn đủ tiêu chuẩn, cấp ủy sẽ tiến hành thẩm tra lại để đảm bảo tính pháp lý theo đúng Điều lệ Đảng.

6. Tinh gọn bộ máy: Đảng ủy Bộ Ngoại giao tiếp nhận nhiệm vụ mới

Để thống nhất đầu mối quản lý, toàn bộ nhiệm vụ quản lý hồ sơ, thẻ Đảng viên và danh sách Đảng viên ở nước ngoài trước đây của Đảng ủy Ngoài nước nay được chuyển giao cho Đảng ủy Bộ Ngoại giao. Đây là bước đi cụ thể trong việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 6 khóa XII về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

7. Giải quyết khiếu nại: Từ "nghiên cứu" sang "tham mưu"

Cơ quan tổ chức của cấp ủy nay có trách nhiệm tham mưu giúp cấp ủy giải quyết khiếu nại về xóa tên Đảng viên. Sự thay đổi thuật ngữ từ "nghiên cứu" sang "tham mưu" đòi hỏi tính chủ động, trách nhiệm và tính chuyên nghiệp cao hơn của các cơ quan giúp việc.

8. Quy chế làm việc: Căn cứ pháp lý đồng bộ

Quy định 24 bổ sung thêm căn cứ xây dựng Quy chế làm việc của cấp ủy là các quy định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan tham mưu. Điều này giúp quy chế làm việc không bị tách rời khỏi thực tiễn vận hành của bộ máy giúp việc.

9. Trách nhiệm nêu gương: Thước đo phẩm chất Đảng viên

Trong nội dung tự phê bình và phê bình, Quy định 24 đặc biệt nhấn mạnh việc kiểm điểm trách nhiệm nêu gương. Đây không còn là lời kêu gọi chung chung mà đã trở thành một tiêu chí bắt buộc để đánh giá cán bộ, Đảng viên, nhất là người đứng đầu, nhằm ngăn chặn tình trạng "nói không đi đôi với làm".

10. Sắp xếp lại hệ thống tổ chức Đảng cơ sở

Quy định mới bãi bỏ nội dung cho phép các tổ chức cơ sở Đảng lớn đặt trực thuộc tỉnh ủy, thành ủy. Thay đổi này nhằm đảm bảo tính thống nhất trong phân cấp quản lý, giúp các cấp ủy địa phương tập trung lãnh đạo, chỉ đạo sát sao hơn đối với các đơn vị cơ sở.

11. Siết chặt tư cách đại biểu dự Đại hội

Quy định 24 liệt kê rõ 03 trường hợp không được cử đại biểu dự khuyết thay thế, bao gồm cả trường hợp đại biểu chính thức bị bác tư cách. Điều này nhằm bảo vệ tính tôn nghiêm và sự trong sạch của các kỳ Đại hội Đảng.

12. Thay đổi thuật ngữ: Từ "xin rút" sang "xin không tham dự"

Việc thay đổi thuật ngữ này tại Điều 12 giúp bao quát hơn các tình huống thực tế (như ốm đau, tai nạn đột xuất) khiến đại biểu chính thức không thể tham gia, từ đó việc cử đại biểu dự khuyết thay thế được thực hiện minh bạch và đúng luật hơn.

13. Đổi tên Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện

Các Trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện chính thức được đổi tên thành Trung tâm chính trị. Sự thay đổi này không chỉ là về tên gọi mà còn định vị lại chức năng, nhiệm vụ của đơn vị trong việc đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cơ sở.

14. Chế độ Huy hiệu Đảng: Kịp thời và nhân văn

Quy định 24 cho phép xét tặng sớm Huy hiệu Đảng lên đến 02 năm đối với Đảng viên lão thành (từ 70 năm tuổi Đảng trở lên) bị bệnh nặng. Đồng thời, rút ngắn thời gian xét tặng lại sau khi bị kỷ luật khiển trách xuống còn 06 tháng, thể hiện sự ghi nhận đối với những nỗ lực sửa chữa khuyết điểm của Đảng viên.

15. Thí điểm sinh hoạt Đảng trực tuyến: Bước tiến công nghệ

Lần đầu tiên, việc thí điểm sinh hoạt trực tuyến được đưa vào quy định chính thức. Trong bối cảnh dịch bệnh COVID-19 đang diễn biến phức tạp vào tháng 8/2021, đây là giải pháp đột phá giúp duy trì nề nếp sinh hoạt Đảng mà vẫn đảm bảo an toàn và hiệu quả.

Tóm lại, Quy định 24-QĐ/TW là kim chỉ nam quan trọng cho công tác Đảng trong giai đoạn mới. Việc nắm vững và thực hiện nghiêm túc các điểm mới này là điều kiện tiên quyết để mỗi Đảng viên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần xây dựng Đảng ta ngày càng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức và tổ chức.