Nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số toàn diện và nâng cao tính minh bạch, công khai trong hoạt động tư pháp, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 107/2026/TT-BTC quy định chi tiết chế độ kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự. Đây là bước ngoặt pháp lý quan trọng, tác động trực tiếp đến toàn bộ hệ thống cơ quan thi hành án dân sự các cấp cũng như quyền lợi hợp pháp của người phải thi hành án và người được thi hành án.

Khái quát về chế độ kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự

Bộ Tài chính nêu rõ, chế độ kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự được xây dựng đồng bộ nhằm quản lý chặt chẽ các khoản tiền, tài sản, vật chứng và chi phí thi hành án trong quá trình thực thi bản án, quyết định của Tòa án theo quy định của Luật Thi hành án dân sự 2025.

Theo quy định tại Điều 1 Thông tư 107/2026/TT-BTC, khung pháp lý kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự bao gồm các cấu phần cốt lõi sau:

• Hệ thống chứng từ kế toán: Quy định mẫu, quy trình lập, lưu trữ chứng từ thu, chi, nộp ngân sách, giao nhận tài sản, vật chứng thi hành án.
• Hệ thống tài khoản kế toán: Thiết lập các tài khoản chuyên dùng phản ánh chi tiết các giao dịch kinh tế, tài chính đặc thù của công tác thi hành án.
• Sổ kế toán nghiệp vụ: Quy tắc mở sổ, ghi sổ, khóa sổ nghiệp vụ đối với tiền mặt, tiền gửi Ngân hàng, Kho bạc Nhà nước.
• Hệ thống Báo cáo tài chính: Mẫu biểu, kỳ lập và quy trình gửi báo cáo tài chính nghiệp vụ định kỳ hàng năm.
• Các quy định điều chỉnh khác có liên quan trực tiếp đến nghiệp vụ tài chính thi hành án dân sự.

"Đối với các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh liên quan đến hoạt động hành chính, thường xuyên của đơn vị, việc hạch toán kế toán tiếp tục được thực hiện theo chế độ kế toán hành chính, sự nghiệp hiện hành."

Quy định nghiêm ngặt về chứng từ kế toán và ứng dụng chứng từ điện tử

Căn cứ quy định tại Điều 8 Thông tư 107/2026/TT-BTC, nguyên tắc quản lý và lập chứng từ kế toán trong hoạt động thi hành án dân sự được thắt chặt tối đa nhằm bảo đảm tính chính xác và chống gian lận:

1. Tính bắt buộc và duy nhất: Mọi nghiệp vụ kinh tế, tài chính liên quan đến thi hành án dân sự khi phát sinh đều phải lập chứng từ kế toán. Mỗi nghiệp vụ phát sinh chỉ được phép lập chứng từ một lần duy nhất, bảo đảm thông tin trung thực, rõ ràng, chính xác và kịp thời.
2. Yêu cầu tự thiết kế mẫu chứng từ: Trường hợp đơn vị tự thiết kế biểu mẫu chứng từ, mẫu phải bảo đảm phản ánh đúng bản chất nghiệp vụ, đáp ứng chuẩn dữ liệu tối thiểu, phục vụ khả năng số hóa, kết nối dữ liệu liên thông, tra cứu và lưu trữ điện tử.
3. Đẩy mạnh chứng từ điện tử: Kế toán nghiệp vụ thi hành án dân sự được phép sử dụng chứng từ điện tử theo đúng quy định của pháp luật về kế toán và giao dịch điện tử trong lĩnh vực tài chính.

Quy định chi tiết về thời điểm khóa sổ kế toán nghiệp vụ

Một trong những điểm quan trọng được quy định cụ thể tại Thông tư là nguyên tắc và thời hạn khóa sổ kế toán đối với từng loại tài sản, tiền quỹ trong thi hành án:

• Khóa sổ năm: Sổ kế toán phải được tiến hành khóa vào ngày 31/12 hàng năm trước khi bắt đầu lập báo cáo tài chính năm.
• Khóa sổ tài khoản tiền gửi: Sổ tiền gửi tại Ngân hàng thương mại và Kho bạc Nhà nước phải thực hiện khóa sổ vào cuối mỗi tháng và tiến hành đối chiếu số liệu khớp đúng với xác nhận của tổ chức lưu giữ.
• Khóa sổ tiền mặt: Sổ quỹ tiền mặt phải khóa sổ vào cuối mỗi ngày làm việc hoặc theo định kỳ cụ thể do Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự quyết định.
• Tỉnh bảo lưu số liệu: Tuyệt đối không được thay đổi, chỉnh sửa số liệu kế toán sau khi sổ đã được khóa và gửi báo cáo lên cơ quan cấp trên hoặc cơ quan có thẩm quyền.
• Hành vi bị nghiêm cấm: Nghiêm cấm để ngoài sổ sách kế toán bất kỳ khoản thu, khoản chi, tài sản, tiền quỹ, công nợ hay vật chứng nào liên quan đến hoạt động thi hành án dân sự dưới bất kỳ hình thức nào.

Báo cáo tài chính và lộ trình áp dụng cụ thể

Các cơ quan thi hành án dân sự có trách nhiệm lập báo cáo tài chính cho kỳ kế toán năm kết thúc vào ngày 31/12. Hình thức nộp báo cáo có thể bằng văn bản giấy hoặc chứng từ điện tử tùy thuộc điều kiện hạ tầng công nghệ và yêu cầu của cơ quan tiếp nhận.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 12 Thông tư 107/2026/TT-BTC, lộ trình triển khai áp dụng quy định mới cụ thể như sau:

• Áp dụng cho kỳ kế toán quý từ ngày 01/10/2026 đến hết ngày 31/12/2026.
• Áp dụng toàn diện cho năm tài chính 2027 và các năm tiếp theo.

Đối tượng áp dụng bắt buộc gồm: Cơ quan quản lý thi hành án dân sự thuộc Bộ Tư pháp; cơ quan quản lý thi hành án thuộc Bộ Quốc phòng; cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh, thành phố; cơ quan thi hành án cấp quân khu và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan. Đối với cơ quan thi hành án trong Quân đội, đơn vị có quyền lựa chọn áp dụng Thông tư này hoặc tiếp tục chế độ kế toán hành chính sự nghiệp nhưng phải bảo đảm phản ánh tách bạch số liệu nghiệp vụ thi hành án dân sự.