Trong thực tế đời sống pháp lý, việc giành được thắng lợi tại tòa án bằng một bản án có hiệu lực pháp luật mới chỉ là bước đi đầu tiên. Giai đoạn quan trọng và cam go không kém chính là thi hành bản án đó trên thực tế. Khi người phải thi hành án không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ tài chính, Chấp hành viên sẽ căn cứ vào các quy định của pháp luật để tiến hành cưỡng chế.

Bên cạnh các biện pháp mạnh tay như kê biên, phát mại bất động sản hay động sản, pháp luật về thi hành án dân sự đặc biệt chú trọng đến việc thu hồi các khoản tiền sẵn có của người nợ. Dưới đây là 5 khoản tiền cụ thể thuộc đối tượng bị cưỡng chế theo quy định tại Luật Thi hành án dân sự 2008.

1. Khấu trừ tiền trong tài khoản ngân hàng

Đây là biện pháp cưỡng chế phổ biến và hiệu quả nhất trong bối cảnh giao dịch không dùng tiền mặt ngày càng phát triển. Theo quy định tại Điều 76 Luật Thi hành án dân sự 2008, Chấp hành viên có quyền ra quyết định khấu trừ tiền trực tiếp từ tài khoản của người phải thi hành án tại các tổ chức tín dụng, kho bạc nhà nước.

Điều 76. Khấu trừ tiền trong tài khoản
1. Chấp hành viên ra quyết định khấu trừ tiền trong tài khoản của người phải thi hành án. Số tiền khấu trừ không được vượt quá nghĩa vụ thi hành án và chi phí cưỡng chế.
2. Ngay sau khi nhận được quyết định về khấu trừ tiền trong tài khoản của người phải thi hành án, cơ quan, tổ chức đang quản lý tài khoản phải khấu trừ tiền để chuyển vào tài khoản của cơ quan thi hành án dân sự hoặc chuyển cho người được thi hành án theo quyết định khấu trừ.

Điểm đáng lưu ý là các ngân hàng có trách nhiệm phối hợp tuyệt đối. Nếu tổ chức tín dụng không thực hiện lệnh khấu trừ mà để người phải thi hành án tẩu tán tiền, họ có thể phải chịu trách nhiệm liên đới bồi thường thiệt hại.

2. Trừ vào thu nhập từ tiền lương, tiền công, lương hưu

Đối với những người phải thi hành án là cán bộ, công chức hoặc người lao động có thu nhập ổn định, biện pháp trừ vào lương thường được áp dụng. Điều 78 Luật Thi hành án dân sự 2008 quy định rõ các trường hợp áp dụng biện pháp này.

Tuy nhiên, pháp luật cũng mang tính nhân văn khi giới hạn mức khấu trừ để đảm bảo đời sống tối thiểu. Cụ thể, mức cao nhất được trừ vào tiền lương, tiền công, lương hưu hay trợ cấp mất sức lao động là 30% tổng số tiền được nhận hàng tháng, trừ khi các bên có thỏa thuận khác. Đối với các khoản thu nhập khác, mức khấu trừ sẽ dựa trên thực tế nhưng vẫn phải để lại phần kinh phí đủ cho người đó và người thân được nuôi dưỡng duy trì cuộc sống.

3. Thu tiền từ hoạt động kinh doanh

Nếu người nợ là cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp có dòng tiền luân chuyển từ hoạt động bán hàng, cung cấp dịch vụ, Chấp hành viên có thể thực hiện thu tiền trực tiếp từ nguồn này theo Điều 79 Luật Thi hành án dân sự 2008.

Trong quá trình thu tiền, cơ quan thi hành án phải tính toán để lại một khoản tiền tối thiểu để người phải thi hành án tiếp tục duy trì hoạt động kinh doanh và sinh hoạt gia đình. Mỗi lần thu tiền, Chấp hành viên bắt buộc phải cấp biên lai thu tiền đúng quy định để đảm bảo tính minh bạch.

4. Thu tiền mặt do người phải thi hành án đang trực tiếp nắm giữ

Trong trường hợp phát hiện người phải thi hành án đang mang theo tiền mặt hoặc cất giữ tiền tại nhà, nơi làm việc, Chấp hành viên có quyền ra quyết định thu giữ ngay lập tức theo Điều 80 Luật Thi hành án dân sự 2008.

Quy trình này yêu cầu sự có mặt của người làm chứng nếu người phải thi hành án từ chối ký vào biên bản thu tiền. Đây là biện pháp mang tính bất ngờ cao, nhằm ngăn chặn việc tẩu tán tài sản ngay khi cơ quan chức năng xác định được nguồn tiền mặt thực tế.

5. Thu tiền của người phải thi hành án đang do bên thứ ba giữ

Đây là trường hợp khá đặc thù khi người nợ không trực tiếp giữ tiền mà đang cho vay, gửi giữ hoặc có khoản nợ chưa thu hồi từ một cá nhân, tổ chức khác. Căn cứ Điều 81 Luật Thi hành án dân sự 2008, Chấp hành viên sẽ ra quyết định thu khoản tiền đó từ bên thứ ba.

Bên thứ ba có nghĩa vụ giao nộp số tiền đang giữ cho cơ quan thi hành án. Việc giao nộp này được coi là hoàn thành nghĩa vụ trả nợ đối với người phải thi hành án. Nếu bên thứ ba cố tình không chấp hành dù có khả năng, họ cũng có thể bị áp dụng các biện pháp chế tài theo quy định của pháp luật.

Lời khuyên pháp lý: Việc nắm rõ các khoản tiền bị cưỡng chế giúp người được thi hành án chủ động cung cấp thông tin về tài sản của đối phương cho cơ quan thi hành án, từ đó đẩy nhanh quá trình thu hồi nợ, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình trong bối cảnh pháp luật năm 2019.