Bảo hiểm xã hội tự nguyện - Cánh cửa an sinh cho lao động tự do

Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về an sinh xã hội đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã mang đến nhiều điểm mới tích cực, đặc biệt là đối với loại hình Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện. Đây không chỉ là giải pháp tích lũy cho tương lai mà còn là sự khẳng định vai trò của Nhà nước trong việc chăm lo đời sống nhân dân khi về già.

Bước sang năm 2026, mức đóng BHXH tự nguyện sẽ có những điều chỉnh cụ thể dựa trên các căn cứ pháp lý mới nhất. Việc nắm vững cách tính và các mức đóng tối thiểu, tối đa sẽ giúp người tham gia chủ động hơn trong kế hoạch tài chính của mình.

1. Ai có quyền tham gia Bảo hiểm xã hội tự nguyện?

Theo quy định tại khoản 4 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, đối tượng tham gia BHXH tự nguyện bao gồm:

• Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
• Người lao động, cán bộ, công chức, viên chức đang tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc (trừ trường hợp có thỏa thuận đóng BHXH bắt buộc).
• Người đang không hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hoặc trợ cấp hằng tháng từ ngân sách nhà nước.

2. Công thức tính mức đóng BHXH tự nguyện năm 2026

Căn cứ Điều 36 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, mức đóng hằng tháng của người tham gia được xác định như sau:

Mức đóng hằng tháng = 22% x Mức thu nhập chọn đóng - Mức Nhà nước hỗ trợ

Trong đó, các yếu tố cấu thành mức đóng được quy định cụ thể:

• Thu nhập làm căn cứ đóng: Người tham gia được tự lựa chọn mức thu nhập để đóng, nhưng phải đảm bảo thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng (theo khoản 2 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2024).
• Mức tham chiếu: Theo khoản 13 Điều 141 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở. Hiện nay, mức lương cơ sở đang áp dụng là 2,34 triệu đồng/tháng theo Nghị định 73/2024/NĐ-CP.

3. Chi tiết mức đóng thấp nhất và cao nhất năm 2026

Dựa trên các quy định hiện hành, chúng ta có thể xác định khung mức đóng BHXH tự nguyện cho năm 2026 như sau:

3.1. Mức đóng thấp nhất (Tối thiểu)

Mức thu nhập thấp nhất chọn đóng bằng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn là 1,5 triệu đồng/tháng (theo Nghị định 07/2021/NĐ-CP). Do đó, mức đóng tối thiểu khi chưa có hỗ trợ là: 330.000 đồng/tháng.

3.2. Mức đóng cao nhất (Tối đa)

Mức thu nhập cao nhất chọn đóng bằng 20 lần mức tham chiếu (2,34 triệu đồng). Mức đóng tối đa khi chưa có hỗ trợ là: 22% x 20 x 2.340.000 = 10.296.000 đồng/tháng.

4. Chính sách hỗ trợ từ Nhà nước theo Nghị định 159/2025/NĐ-CP

Để khuyến khích người dân tham gia, Nhà nước thực hiện hỗ trợ tiền đóng theo tỷ lệ phần trăm trên mức đóng BHXH tự nguyện hằng tháng tính theo mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn. Theo Nghị định 159/2025/NĐ-CP, mức hỗ trợ cụ thể như sau:

5. Lời khuyên từ chuyên gia pháp lý

Việc tham gia BHXH tự nguyện là một khoản đầu tư dài hạn cho tương lai. Người dân nên căn cứ vào điều kiện kinh tế thực tế của gia đình để lựa chọn mức thu nhập đóng phù hợp. Đặc biệt, với quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, thời gian đóng BHXH tối thiểu để hưởng lương hưu đã được giảm xuống còn 15 năm, đây là cơ hội rất lớn cho những người tham gia muộn có thể sớm nhận được lương hưu.

Hy vọng những thông tin cập nhật về mức đóng BHXH tự nguyện năm 2026 trên đây sẽ giúp quý độc giả có cái nhìn rõ nét và đưa ra quyết định đúng đắn cho kế hoạch an sinh của bản thân.