Từ ngày 01/7/2021, đời sống pháp lý của người dân Việt Nam bước sang một trang mới với việc Luật Cư trú 2020 chính thức có hiệu lực thi hành. Một trong những câu hỏi được quan tâm nhất hiện nay là: "Liệu mua nhà xong có được làm hộ khẩu ngay tại đó hay không?". Câu trả lời là CÓ, nhưng để quá trình này diễn ra thuận lợi, người dân cần nắm vững các điều kiện và thủ tục mới nhất.

Quy định "mở cửa" của Luật Cư trú mới

Trước đây, để nhập hộ khẩu tại các thành phố trực thuộc Trung ương như Hà Nội hay TP. Hồ Chí Minh, người dân thường phải đáp ứng điều kiện về thời gian tạm trú liên tục từ 01 đến 03 năm. Tuy nhiên, kể từ thời điểm 01/7/2021, rào cản này đã hoàn toàn bị xóa bỏ.

Cụ thể, tại khoản 1 Điều 20 Luật Cư trú 2020 đã khẳng định rõ ràng:

"Công dân có chỗ ở hợp pháp thuộc quyền sở hữu của mình thì được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp đó."

Như vậy, chỉ cần bạn chứng minh được quyền sở hữu hợp pháp đối với căn nhà, bạn hoàn toàn có quyền đăng ký thường trú ngay mà không cần chờ đợi bất kỳ khoảng thời gian tạm trú nào. Đây là một bước tiến lớn trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, bảo đảm quyền tự do cư trú của công dân.

Điều kiện cần: Nhà không nằm trong diện "cấm"

Mặc dù luật cho phép đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp, nhưng không phải mọi công trình xây dựng đều được chấp nhận. Người dân cần lưu ý căn nhà mình mua không được thuộc các trường hợp quy định tại Điều 23 Luật Cư trú 2020, bao gồm:

• Khu vực cấm xây dựng: Nhà nằm trong hành lang bảo vệ các công trình quốc phòng, an ninh, giao thông, thủy lợi, đê điều hoặc năng lượng.
• Đất lấn chiếm: Toàn bộ diện tích nhà ở nằm trên đất lấn, chiếm trái phép hoặc xây dựng trên đất không đủ điều kiện xây dựng theo quy định.
• Diện giải tỏa: Nhà đã có quyết định thu hồi đất và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư từ cơ quan có thẩm quyền.
• Đang tranh chấp: Nhà đang có khiếu nại, tranh chấp về quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng mà chưa được giải quyết dứt điểm bằng bản án hoặc quyết định có hiệu lực.
• Diện phá dỡ: Nhà đã có quyết định phá dỡ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Nếu căn nhà bạn vừa mua rơi vào một trong các trường hợp trên, cơ quan đăng ký cư trú sẽ từ chối hồ sơ đăng ký thường trú của bạn.

Điều kiện đủ: Giấy tờ chứng minh chỗ ở hợp pháp

Để hiện thực hóa việc nhập hộ khẩu, bạn phải cung cấp được các loại giấy tờ chứng minh quyền sở hữu. Theo hướng dẫn tại Điều 5 Nghị định 62/2021/NĐ-CP, các loại giấy tờ này bao gồm:

• Sổ đỏ, Sổ hồng: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất.
• Giấy phép xây dựng: Đối với các công trình mới xây dựng xong (trong trường hợp phải cấp phép).
• Hợp đồng mua bán: Hợp đồng mua nhà ở thuộc sở hữu nhà nước hoặc giấy tờ hóa giá thanh lý nhà ở.
• Giấy tờ bàn giao: Đối với nhà ở chung cư hoặc nhà ở dự án, bạn có thể dùng Hợp đồng mua bán nhà ở kèm theo biên bản bàn giao nhà từ chủ đầu tư (ngay cả khi chưa có Sổ hồng).
• Văn bản thừa kế, tặng cho: Các giấy tờ chứng minh việc nhận thừa kế, tặng cho hoặc đổi nhà ở đã được công chứng, chứng thực.
• Bản án của Tòa án: Giấy tờ xác nhận quyền sở hữu nhà ở đã có hiệu lực pháp luật.

Lưu ý về việc bãi bỏ Sổ hộ khẩu giấy

Một điểm cực kỳ quan trọng mà người dân cần biết trong bối cảnh năm 2021 là cơ quan Công an sẽ không cấp mới Sổ hộ khẩu giấy. Thay vào đó, mọi thông tin về cư trú của bạn sẽ được cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Khi bạn hoàn tất thủ tục đăng ký thường trú tại căn nhà mới mua, cán bộ đăng ký sẽ thông báo kết quả và cập nhật trạng thái trên hệ thống điện tử.

Việc nắm rõ các quy định tại Luật Cư trú 2020 và Nghị định 62/2021/NĐ-CP không chỉ giúp bạn bảo vệ quyền lợi chính đáng mà còn giúp tiết kiệm thời gian, công sức khi thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến nơi ở.

Tóm lại, nếu căn nhà bạn mua có pháp lý sạch và bạn có đầy đủ giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, bạn hoàn toàn có thể làm hộ khẩu luôn ngay sau khi nhận bàn giao nhà. Đây chính là một trong những ưu việt lớn nhất của chính sách cư trú mới áp dụng từ tháng 7/2021.