Trong bối cảnh Bộ luật Lao động 2019 sắp chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2021, việc nắm vững các quyền lợi thai sản là vô cùng cấp thiết đối với lao động nữ. Những thay đổi mới không chỉ mang tính nhân văn mà còn siết chặt trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc bảo vệ sức khỏe bà mẹ và trẻ em.

1. Quyền tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động

Theo quy định tại Điều 138 Bộ luật Lao động 2019, lao động nữ mang thai có quyền tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động nếu có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền về việc tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi.

"Trường hợp tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, thời gian tạm hoãn do người lao động thỏa thuận với người sử dụng lao động nhưng tối thiểu phải bằng thời gian do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền chỉ định tạm nghỉ."

Đây là một bước tiến lớn giúp các mẹ bầu có thể yên tâm nghỉ ngơi dưỡng thai mà không lo mất việc làm sau khi sức khỏe ổn định trở lại.

2. Quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp

Không chỉ dừng lại ở việc tạm hoãn, khoản 1 Điều 138 Bộ luật Lao động 2019 còn cho phép lao động nữ mang thai được đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước theo thời hạn thông thường, miễn là có chỉ định của bác sĩ về việc tiếp tục làm việc sẽ gây nguy hiểm cho thai nhi.

Trong trường hợp này, nếu người lao động đã làm việc thường xuyên từ đủ 12 tháng trở lên, họ vẫn được hưởng trợ cấp thôi việc theo quy định, đảm bảo một phần tài chính trong giai đoạn thai kỳ.

3. Đặc quyền miễn xử lý kỷ luật lao động

Pháp luật lao động Việt Nam luôn dành sự ưu tiên đặc biệt cho phụ nữ mang thai. Cụ thể, tại điểm d khoản 4 Điều 122 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động tuyệt đối không được xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động nữ đang trong thời gian mang thai.

Dù người lao động có vi phạm nội quy công ty, doanh nghiệp cũng phải đợi đến khi họ nuôi con đủ 12 tháng tuổi mới được xem xét xử lý. Điều này giúp giảm bớt áp lực tâm lý cho người mẹ trong suốt quá trình mang thai và sinh con.

4. Lá chắn bảo vệ khỏi việc bị sa thải vô lý

Một trong những quy định nghiêm ngặt nhất là cấm người sử dụng lao động sa thải hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động vì lý do mang thai. Khoản 3 Điều 137 Bộ luật Lao động 2019 nêu rõ lệnh cấm này, trừ trường hợp doanh nghiệp chấm dứt hoạt động.

Nếu vi phạm, doanh nghiệp không chỉ phải nhận người lao động trở lại làm việc mà còn phải bồi thường theo Điều 41 Bộ luật Lao động 2019. Đặc biệt, theo Nghị định 28/2020/NĐ-CP, mức phạt tiền cho hành vi này có thể lên đến 20 triệu đồng.

5. Miễn làm đêm, làm thêm giờ và đi công tác xa

Để bảo vệ sức khỏe thai nhi, khoản 1 Điều 137 Bộ luật Lao động 2019 quy định người sử dụng lao động không được sử dụng lao động nữ làm việc ban đêm, làm thêm giờ và đi công tác xa khi:

• Mang thai từ tháng thứ 07;
• Mang thai từ tháng thứ 06 nếu làm việc ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Quy định này đảm bảo người mẹ có đủ thời gian nghỉ ngơi, tránh các tác động tiêu cực từ môi trường làm việc khắc nghiệt hoặc áp lực thời gian.

6. Được chuyển công việc nhẹ hơn hoặc giảm giờ làm

Đối với những lao động nữ làm công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, khi mang thai và có thông báo cho doanh nghiệp, họ sẽ được hưởng quyền lợi tại khoản 2 Điều 137 Bộ luật Lao động 2019:

"Được chuyển sang làm công việc nhẹ hơn, an toàn hơn hoặc giảm bớt 01 giờ làm việc hằng ngày mà không bị cắt giảm tiền lương và quyền, lợi ích cho đến hết thời gian nuôi con dưới 12 tháng tuổi."

Đây là điểm mới cực kỳ có lợi, giúp lao động nữ duy trì thu nhập trong khi vẫn đảm bảo an toàn cho thai nhi.

7. Chế độ nghỉ thai sản trước sinh linh hoạt

Cuối cùng, lao động nữ được nghỉ thai sản tổng cộng 06 tháng. Theo khoản 1 Điều 139 Bộ luật Lao động 2019, thời gian nghỉ trước khi sinh tối đa là 02 tháng. Việc cho phép nghỉ sớm giúp các mẹ bầu có sự chuẩn bị tốt nhất về cả thể chất lẫn tinh thần trước khi bước vào kỳ sinh nở.

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp các chị em phụ nữ tự tin hơn trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào về pháp luật lao động, hãy liên hệ ngay với các chuyên gia pháp lý để được tư vấn kịp thời.