Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) không chỉ là một nguồn thu ngân sách quan trọng mà còn là công cụ điều tiết công bằng xã hội. Đối với người lao động, việc hiểu rõ các quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 (đã được sửa đổi, bổ sung) là vô cùng cần thiết để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Dưới đây là 8 nội dung trọng tâm cập nhật đến tháng 11/2018.

1. Thuế thu nhập cá nhân là gì và đối tượng nào phải nộp?

Về bản chất, thuế thu nhập cá nhân là loại thuế trực thu, đánh vào thu nhập thực tế của cá nhân sau khi đã trừ đi các khoản chi phí hợp lý và các khoản giảm trừ gia cảnh. Theo quy định tại Điều 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, đối tượng nộp thuế bao gồm:

• Cá nhân cư trú: Là người có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên hoặc có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam. Thu nhập chịu thuế là thu nhập phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam.
• Cá nhân không cư trú: Thường là người nước ngoài làm việc ngắn hạn. Thu nhập chịu thuế chỉ tính trên phần phát sinh tại Việt Nam.

2. Thu nhập bao nhiêu thì bắt đầu phải nộp thuế TNCN?

Đây là câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất. Tính đến thời điểm cuối năm 2018, mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế là 9 triệu đồng/tháng. Điều này có nghĩa là nếu bạn không có người phụ thuộc, chỉ khi thu nhập từ tiền lương, tiền công vượt quá 9 triệu đồng/tháng (sau khi trừ các khoản bảo hiểm bắt buộc) thì bạn mới bắt đầu phát sinh nghĩa vụ thuế.

Nếu bạn có người phụ thuộc (con nhỏ, bố mẹ già...), mức giảm trừ sẽ cao hơn, giúp ngưỡng thu nhập chịu thuế được đẩy lên đáng kể. Đây chính là nguyên tắc nhân văn của thuế TNCN: không đánh thuế vào người có thu nhập chỉ đủ mức sống cơ bản.

3. Hướng dẫn cách tính thuế TNCN theo biểu thuế lũy tiến 2018

Đối với cá nhân ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên, thuế được tính theo phương pháp lũy tiến từng phần gồm 7 bậc quy định tại Điều 22 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007. Mức thuế suất thấp nhất là 5% và cao nhất lên đến 35%.

"Thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ kinh doanh, tiền lương, tiền công là tổng số thuế tính theo từng bậc thu nhập. Thu nhập tính thuế bằng thu nhập chịu thuế trừ các khoản đóng góp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp đối với một số ngành, nghề phải tham gia bảo hiểm bắt buộc, các khoản giảm trừ."

4. Các trường hợp được miễn thuế TNCN cần lưu ý

Pháp luật quy định một số khoản thu nhập không phải nộp thuế nhằm khuyến khích các giao dịch dân sự và an sinh xã hội. Theo Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007, các trường hợp điển hình bao gồm:

• Chuyển nhượng bất động sản giữa những người thân thiết (vợ chồng, cha mẹ - con cái, anh chị em ruột...).
• Thu nhập từ chuyển nhượng nhà ở, đất ở duy nhất của cá nhân.
• Lãi tiền gửi tại ngân hàng, tổ chức tín dụng hoặc lãi từ hợp đồng bảo hiểm nhân thọ.
• Phần tiền lương làm thêm giờ, làm đêm được trả cao hơn so với lương ngày bình thường.

5. Quy định về giảm trừ gia cảnh: Quyền lợi của người nộp thuế

Mức giảm trừ gia cảnh năm 2018 được áp dụng theo khoản 4 Điều 1 Luật thuế thu nhập cá nhân sửa đổi 2012:

• Cho bản thân: 9 triệu đồng/tháng (108 triệu đồng/năm).
• Cho mỗi người phụ thuộc: 3,6 triệu đồng/tháng (43,2 triệu đồng/năm).

Người nộp thuế cần đăng ký người phụ thuộc và có hồ sơ chứng minh để được hưởng quyền lợi này. Lưu ý, mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế.

6. Các khoản thu nhập không tính vào thu nhập chịu thuế

Ngoài giảm trừ gia cảnh, người lao động còn được hưởng các khoản phụ cấp không tính thuế theo Thông tư 111/2013/TT-BTC:

• Tiền ăn giữa ca, ăn trưa (không quá 730.000 đồng/tháng).
• Tiền phụ cấp trang phục (không quá 5.000.000 đồng/năm).
• Các khoản phụ cấp điện thoại, công tác phí theo quy chế công ty.

7. Mức phạt chậm nộp thuế TNCN: Cảnh báo rủi ro pháp lý

Nhiều cá nhân thường lơ là việc quyết toán thuế đúng hạn. Kể từ ngày 01/7/2016, theo quy định tại khoản 3 Điều 3 Luật thuế giá trị gia tăng, Luật thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật quản lý thuế sửa đổi 2016, mức phạt chậm nộp đã được điều chỉnh thống nhất:

"Người nộp thuế chậm nộp tiền thuế so với thời hạn quy định, thời hạn gia hạn nộp thuế, thời hạn ghi trong thông báo của cơ quan quản lý thuế, thời hạn trong quyết định xử lý của cơ quan quản lý thuế thì phải nộp đủ tiền thuế và tiền chậm nộp theo mức 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp."

Việc nắm rõ con số 0,03%/ngày giúp người nộp thuế ý thức hơn về thời hạn kê khai, tránh những khoản phạt tích lũy không đáng có.

8. Cách tra cứu mã số thuế cá nhân nhanh chóng

Trong bối cảnh công nghệ số năm 2018, việc tra cứu mã số thuế đã trở nên cực kỳ đơn giản. Người dân chỉ cần truy cập trang thông tin điện tử của Tổng cục Thuế hoặc các cổng thông tin dịch vụ thuế, nhập số Chứng minh nhân dân/Thẻ căn cước là có thể biết ngay tình trạng mã số thuế của mình. Điều này giúp ích rất nhiều khi làm hồ sơ xin việc hoặc thực hiện các giao dịch tài chính quan trọng.

Lời khuyên từ chuyên gia: Thuế TNCN có tính chất quyết toán theo năm. Do đó, dù hàng tháng bạn đã bị khấu trừ thuế, hãy luôn chủ động kiểm tra lại tổng thu nhập cả năm để thực hiện quyết toán, tránh trường hợp nộp thừa mà không biết hoặc nộp thiếu dẫn đến bị phạt chậm nộp.