Trong quá trình chỉnh trang đô thị hoặc mở đường, không hiếm gặp những mảnh đất có diện tích siêu nhỏ, hình thù không vuông vức nằm xen kẹt giữa các công trình. Những mảnh đất này thường được dân gian gọi là đất "đầu thừa đuôi thẹo". Vậy làm thế nào để người dân sát vách có thể sử dụng hợp pháp phần diện tích này? Câu trả lời nằm trong các quy định mới nhất của Luật Đất đai 2024.

Thế nào là đất "đầu thừa đuôi thẹo" theo quy định mới?

Thực tế, pháp luật không dùng thuật ngữ "đầu thừa đuôi thẹo" mà gọi chung là các thửa đất nhỏ hẹp, nằm xen kẹt do Nhà nước quản lý. Theo Điều 47 Nghị định 102/2024/NĐ-CP, đây là những diện tích đất còn sót lại sau khi thu hồi hoặc chưa giao cho ai, nhưng lại không đủ điều kiện để tồn tại độc lập như một thửa đất riêng biệt.

5 tiêu chí "vàng" để được Nhà nước giao, cho thuê đất nhỏ hẹp

Để một mảnh đất nhỏ hẹp được đưa vào diện giao hoặc cho thuê cho hộ gia đình, cá nhân liền kề, mảnh đất đó phải đáp ứng đầy đủ các tiêu chí khắt khe sau đây theo quy định tại Nghị định 102/2024/NĐ-CP:

a) Thuộc quỹ đất đã thu hồi theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đất chưa giao, đất chưa cho thuê hoặc đất đang giao quản lý...
b) Không đủ điều kiện, diện tích tối thiểu của việc tách thửa đất theo quy định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;
c) Phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu...
d) Không thuộc khu vực đất thực hiện các dự án, công trình đã được xác định trong quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất...
đ) Đất dự kiến giao, cho thuê không có tranh chấp, khiếu nại, vi phạm hoặc có tranh chấp, khiếu nại, vi phạm nhưng đã có văn bản giải quyết theo quy định của pháp luật.

Nguyên tắc ưu tiên và cách xử lý khi có nhiều người cùng muốn mua

Nhà nước luôn ưu tiên sử dụng các thửa đất này vào mục đích công cộng (như làm vườn hoa, trạm biến áp, bảng tin...). Chỉ khi không thể sử dụng vào mục đích công cộng, cơ quan chức năng mới xem xét giao đất có thu tiền hoặc cho thuê đất cho người sử dụng đất liền kề.

Một điểm mới đáng chú ý là nếu có từ hai người hàng xóm trở lên cùng muốn sở hữu mảnh đất xen kẹt này, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ vào quy hoạch và điều kiện thực tế sử dụng đất của từng nhà để quyết định, thay vì chỉ đơn thuần dựa vào đấu giá như trước đây.

Thủ tục xin giao đất nhỏ hẹp: Từng bước thực hiện

Nếu bạn là người duy nhất có nhu cầu và mảnh đất đáp ứng đủ điều kiện, hãy thực hiện theo trình tự quy định tại Điều 49 Nghị định 102/2024/NĐ-CP:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ

Người dân cần chuẩn bị 01 bộ hồ sơ bao gồm:

• Đơn xin giao đất hoặc đơn xin thuê đất (theo mẫu quy định tại Nghị định 102).
• Trích lục bản đồ địa chính hoặc trích đo địa chính thửa đất (do cơ quan tài nguyên môi trường cung cấp).
• Các giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất của thửa đất liền kề hiện có.

Bước 2: Nộp hồ sơ và chờ đợi kết quả

Hồ sơ được nộp tại Bộ phận một cửa cấp huyện hoặc Phòng Tài nguyên và Môi trường. Sau khi tiếp nhận, cơ quan chức năng sẽ tiến hành rà soát, công bố công khai danh mục thửa đất và lấy ý kiến người dân xung quanh trong thời hạn quy định. Nếu không có khiếu nại, tranh chấp, UBND cấp huyện sẽ ban hành quyết định giao đất hoặc cho thuê đất.

Lưu ý quan trọng: Sau khi nhận được quyết định, bạn bắt buộc phải thực hiện thủ tục hợp thửa đất nhỏ hẹp này vào thửa đất chính của mình để đảm bảo tính thống nhất trong quản lý và sử dụng theo quy định của Luật Đất đai 2024.

Việc nắm vững các quy định về đất "đầu thừa đuôi thẹo" không chỉ giúp bạn mở rộng không gian sống mà còn góp phần làm đẹp cảnh quan đô thị, tránh tình trạng đất bỏ hoang, gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường.