Việc chính thức bãi bỏ Sổ hộ khẩu giấy từ đầu năm 2023 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong công cuộc chuyển đổi số quản lý dân cư tại Việt Nam. Tuy nhiên, sự thay đổi này cũng khiến không ít người dân lúng túng khi thực hiện các thủ tục hành chính hay giao dịch dân sự vốn trước đây luôn yêu cầu cuốn sổ "quyền lực" này.

1. Thời điểm chính thức "khai tử" Sổ hộ khẩu giấy

Căn cứ quy định tại khoản 3 Điều 38 Luật Cư trú 2020, Sổ hộ khẩu, Sổ tạm trú đã được cấp chỉ có giá trị sử dụng đến hết ngày 31/12/2022. Kể từ ngày 01/01/2023, các cơ quan chức năng chính thức quản lý thông tin cư trú của công dân bằng phương thức điện tử thông qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Điều này đồng nghĩa với việc người dân không còn cần phải bảo quản hay xuất trình cuốn sổ giấy khi đi làm thủ tục. Thay vào đó, mọi thông tin đã được số hóa và kết nối liên thông giữa các bộ, ngành.

2. 7 phương thức thay thế Sổ hộ khẩu giấy theo Nghị định 104/2022/NĐ-CP

Để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, Chính phủ đã ban hành Nghị định 104/2022/NĐ-CP, quy định rõ các phương thức khai thác, sử dụng thông tin về cư trú thay cho việc xuất trình Sổ hộ khẩu. Cụ thể bao gồm:

• Thẻ Căn cước công dân gắn chíp: Đây là giấy tờ pháp lý quan trọng nhất, chứa đựng đầy đủ thông tin cá nhân và cư trú.
• Thiết bị đọc mã QRCode: Sử dụng thiết bị chuyên dụng để đọc thông tin trên thẻ CCCD gắn chíp.
• Thiết bị đọc chíp: Khai thác thông tin sâu hơn được lưu trữ trong chíp của thẻ CCCD.
• Tra cứu trực tuyến: Người dân tự tra cứu thông tin trên Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Cổng dịch vụ công Bộ Công an.
• Ứng dụng VNeID: Sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 để hiển thị thông tin cư trú.
• Giấy xác nhận thông tin về cư trú: Cấp cho người dân khi có yêu cầu (mẫu CT07).
• Thông báo số định danh cá nhân: Văn bản xác nhận số định danh và thông tin trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

3. Hướng dẫn xin Giấy xác nhận thông tin về cư trú (Mẫu CT07)

Trong trường hợp các cơ quan chưa có hệ thống kết nối dữ liệu, người dân có thể yêu cầu cấp Giấy xác nhận thông tin về cư trú. Theo quy định tại Điều 17 Thông tư 55/2021/TT-BCA, công dân có thể thực hiện theo 2 cách:

Cách 1: Trực tiếp đến Công an cấp xã (xã, phường, thị trấn) để đề nghị cấp xác nhận.

Cách 2: Gửi yêu cầu trực tuyến qua Cổng dịch vụ công Bộ Công an hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia.

"Cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm xác nhận thông tin về cư trú dưới hình thức văn bản giấy hoặc văn bản điện tử theo yêu cầu của công dân trong thời hạn 03 ngày làm việc."

4. Những lưu ý quan trọng để không bị "làm khó"

Nhiều người dân lo lắng về việc bị thu hồi Sổ hộ khẩu khi đi làm căn cước công dân hoặc thực hiện các thủ tục khác. Thực tế, theo Thông tư 55/2021/TT-BCA, cơ quan đăng ký cư trú chỉ thu hồi Sổ hộ khẩu khi công dân thực hiện các thủ tục dẫn đến thay đổi thông tin trong sổ (như đăng ký thường trú mới, tách hộ...).

Lời khuyên cho người dân là nên sớm kích hoạt Tài khoản định danh điện tử mức độ 2 trên ứng dụng VNeID. Đây là phương thức tiện lợi nhất, giúp bạn có thể chứng minh thông tin cư trú mọi lúc, mọi nơi ngay trên điện thoại thông minh mà không cần mang theo bất kỳ giấy tờ xác nhận bằng giấy nào khác.

Việc bãi bỏ Sổ hộ khẩu giấy không làm mất đi quyền lợi của người dân mà trái lại, giúp cắt giảm các thủ tục rườm rà, hướng tới một nền hành chính hiện đại và minh bạch hơn.