Trong hoạt động kinh doanh, việc mở rộng thị trường sang các tỉnh thành khác là chiến lược phổ biến của nhiều doanh nghiệp. Tuy nhiên, đi kèm với đó là những nghĩa vụ thuế phức tạp, đặc biệt là quy định về thuế Giá trị gia tăng (GTGT) vãng lai. Việc nắm vững quy định tại Thông tư 80/2021/TT-BTC và Luật Quản lý thuế 2019 là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp thực hiện đúng nghĩa vụ ngân sách.

Trường hợp nào doanh nghiệp phải nộp thuế GTGT vãng lai?

Theo quy định hiện hành, thuế GTGT vãng lai phát sinh khi doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh tại địa phương khác nơi đóng trụ sở chính nhưng không thành lập đơn vị trực thuộc (chi nhánh, văn phòng đại diện) tại đó. Cụ thể, các trường hợp phổ biến bao gồm:

• Hoạt động xây dựng, lắp đặt: Các công trình xây dựng, lắp đặt thiết bị tại ngoại tỉnh.
• Chuyển nhượng bất động sản: Bán nhà, đất hoặc dự án bất động sản tại tỉnh khác.

Cần lưu ý rằng, theo Điều 13 Thông tư 80/2021/TT-BTC, quy định về ngưỡng doanh thu 1 tỷ đồng trước đây đã có những thay đổi về cách thức phân bổ và kê khai để phù hợp với thực tế quản lý thuế hiện đại.

Cách xác định mức thuế suất GTGT vãng lai tạm tính

Mức thuế suất vãng lai không phải là mức thuế suất cuối cùng mà là một khoản tạm nộp để địa phương nơi phát sinh doanh thu có nguồn thu ngân sách. Tỷ lệ tạm nộp được xác định như sau:

• Mức 1%: Áp dụng đối với doanh thu chưa có thuế GTGT từ hoạt động xây dựng, chuyển nhượng bất động sản ngoại tỉnh.
• Đối với các trường hợp đặc thù: Tùy thuộc vào loại hình kinh doanh và quy định cụ thể tại từng thời điểm của Bộ Tài chính.

Ví dụ thực tế: Một công ty xây dựng tại Hà Nội trúng thầu công trình tại Hải Phòng với giá trị 5 tỷ đồng (chưa thuế). Khi phát sinh doanh thu, công ty phải tạm nộp 1% (tương đương 50 triệu đồng) cho cơ quan thuế tại Hải Phòng.

Hồ sơ và quy trình kê khai mới nhất

Thay vì áp dụng các mẫu biểu cũ tại Thông tư 156, hiện nay doanh nghiệp thực hiện theo hệ thống mẫu biểu mới. Hồ sơ cơ bản bao gồm:

• Tờ khai thuế giá trị gia tăng (mẫu dành cho hoạt động vãng lai theo quy định tại Thông tư 80).
• Các chứng từ, hợp đồng liên quan đến hoạt động kinh doanh tại địa phương đó.

Trích dẫn quy định về phân bổ nghĩa vụ thuế:

"Người nộp thuế có hoạt động kinh doanh xây dựng, lắp đặt, chuyển nhượng bất động sản ngoại tỉnh thực hiện khai thuế, nộp thuế với cơ quan thuế nơi có hoạt động kinh doanh theo quy định của pháp luật về quản lý thuế."

Lời khuyên cho doanh nghiệp

Việc nộp thuế vãng lai không làm tăng tổng số thuế phải nộp của doanh nghiệp. Số thuế đã nộp tại địa phương vãng lai sẽ được khấu trừ vào số thuế phải nộp tại trụ sở chính. Do đó, kế toán cần lưu giữ cẩn thận các chứng từ nộp tiền thuế vãng lai để thực hiện đối trừ chính xác trên tờ khai tổng hợp tại trụ sở chính, tránh việc nộp thừa hoặc bị tính tiền chậm nộp không đáng có.