Thị trường các-bon trong nước đang ngày càng hoàn thiện với các khung pháp lý chặt chẽ nhằm thúc đẩy mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và phát triển bền vững. Trong quá trình vận hành và quản lý, các tổ chức, cá nhân sở hữu tín chỉ các-bon đôi khi phát sinh nhu cầu hủy đăng ký tín chỉ các-bon tự nguyện vì nhiều lý do khác nhau, chẳng hạn như để bù trừ phát thải nội bộ hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết và toàn diện về thủ tục này theo các quy định pháp luật mới nhất.

1. Đối tượng thực hiện trao đổi trên thị trường các-bon trong nước

Để hiểu rõ bối cảnh của thủ tục hủy đăng ký, trước hết cần xác định các chủ thể tham gia thị trường các-bon. Theo quy định tại Điều 16 Nghị định 06/2022/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung tại khoản 13 Điều 1 Nghị định 119/2025/NĐ-CP), các đối tượng thực hiện trao đổi trên thị trường các-bon trong nước bao gồm:

• Đối tượng thực hiện trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính: Là các cơ sở phát thải lớn được phân bổ hạn ngạch cụ thể theo quy định tại Điều 12 Nghị định 06/2022/NĐ-CP.
• Đối tượng thực hiện trao đổi tín chỉ các-bon: Bao gồm các cơ quan, tổ chức hoạt động hợp pháp trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có sở hữu tín chỉ các-bon hợp lệ.
• Đối tượng hỗ trợ giao dịch: Là các tổ chức cung cấp dịch vụ tài chính, hỗ trợ kỹ thuật và vận hành các hoạt động trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon trên thị trường theo quy định pháp luật về sàn giao dịch các-bon trong nước.

2. Thủ tục hủy đăng ký tín chỉ các-bon tự nguyện mới nhất

Nhằm chuẩn hóa quy trình quản lý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Quyết định 750/QĐ-BNNMT quy định chi tiết về thủ tục hủy đăng ký tín chỉ các-bon tự nguyện trên Hệ thống đăng ký quốc gia.

Doanh nghiệp thực hiện phân tích và quản lý tín chỉ các-bon trên hệ thống số hóa (ảnh minh họa)

2.1 Điều kiện thực hiện thủ tục

Thủ tục này chỉ áp dụng đối với các chủ thể đáp ứng đầy đủ điều kiện sau:

• Là chủ tài khoản đã được đăng ký và kích hoạt thành công trên Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon.
• Sở hữu số lượng tín chỉ các-bon hợp pháp trên tiểu khoản Đăng ký chung và có nhu cầu hủy đăng ký tự nguyện (không thuộc trường hợp bị thu hồi bắt buộc bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền).

2.2 Thành phần hồ sơ yêu cầu

Hồ sơ thực hiện thủ tục cực kỳ đơn giản và tinh gọn, bao gồm:

• Đơn đề nghị hủy đăng ký tín chỉ các-bon tự nguyện: Thực hiện theo Mẫu số 01 tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 11/2026/TT-BNNMT ngày 13 tháng 02 năm 2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (bản chính).

2.3 Cách thức nộp hồ sơ và nhận kết quả

Chủ tài khoản có thể linh hoạt lựa chọn một trong các phương thức giao dịch sau để tối ưu hóa thời gian và chi phí:

• Nộp hồ sơ trực tiếp hoặc qua bưu chính: Gửi tới Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính (Bộ phận Một cửa) của Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại địa chỉ: Số 10 Tôn Thất Thuyết, Phường Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội.
• Nộp trực tuyến: Thực hiện thông qua Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia.
• Nhận kết quả: Nhận Thông báo xác nhận hủy đăng ký tín chỉ các-bon thông qua Bộ phận Một cửa, Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia tùy theo hình thức nộp ban đầu.

2.4 Trình tự các bước thực hiện chi tiết

Quy trình xử lý hồ sơ được thực hiện nhanh chóng qua 2 bước chính:

Bước 1: Nộp hồ sơ đề nghị

Chủ tài khoản chuẩn bị Đơn đề nghị theo mẫu quy định và gửi đến Bộ Nông nghiệp và Môi trường bằng một trong các hình thức nêu trên.

Bước 2: Thẩm định, thực hiện hủy đăng ký và trả kết quả

Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận được Đơn đề nghị hợp lệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiến hành kiểm tra số dư trên tiểu khoản Đăng ký chung của chủ tài khoản:

• Trường hợp hồ sơ hợp lệ và số dư đối ứng đủ: Hệ thống thực hiện trừ số lượng tín chỉ các-bon tương ứng trên tiểu khoản Đăng ký chung và ban hành Thông báo xác nhận hủy đăng ký gửi cho chủ tài khoản.
• Trường hợp số lượng tín chỉ đề nghị hủy vượt quá số dư thực tế trên tiểu khoản: Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ gửi thông báo từ chối thực hiện và nêu rõ lý do cụ thể để doanh nghiệp điều chỉnh.

3. Ý nghĩa của việc hủy đăng ký tín chỉ các-bon tự nguyện

Việc chủ động hủy đăng ký tín chỉ các-bon tự nguyện đóng vai trò quan trọng trong việc minh bạch hóa thị trường các-bon. Khi một tín chỉ các-bon được hủy đăng ký tự nguyện, nó sẽ vĩnh viễn không thể đưa vào giao dịch thương mại nữa. Điều này giúp ngăn chặn tình trạng "tính trùng" (double counting) - một trong những thách thức lớn nhất của thị trường các-bon toàn cầu, đảm bảo rằng mỗi tấn CO2 tương đương giảm thiểu chỉ được sử dụng và ghi nhận một lần duy nhất cho mục tiêu trung hòa các-bon của tổ chức hoặc quốc gia.

Trên đây là hướng dẫn chi tiết về thủ tục hủy đăng ký tín chỉ các-bon tự nguyện mới nhất. Các doanh nghiệp cần lưu ý theo dõi sát sao số dư tài khoản trên Hệ thống đăng ký quốc gia để đảm bảo quá trình thực hiện thủ tục diễn ra thuận lợi và nhanh chóng.