Việc quyết định rút Bảo hiểm xã hội (BHXH) một lần là một vấn đề quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi an sinh lâu dài của người lao động. Đặc biệt, kể từ ngày 01/05/2019, quy trình giải quyết hưởng các chế độ BHXH đã có những thay đổi đáng chú ý theo quy định tại Quyết định 166/QĐ-BHXH năm 2019. Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện và chi tiết nhất về thủ tục này.

1. Điều kiện hưởng Bảo hiểm xã hội một lần

Theo quy định tại Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 và Điều 1 Nghị quyết 93/2015/QH13, người lao động được hưởng BHXH một lần nếu thuộc một trong các trường hợp sau:

• Đủ tuổi hưởng lương hưu nhưng chưa đủ 20 năm đóng BHXH (hoặc chưa đủ 15 năm đối với lao động nữ là người hoạt động chuyên trách hoặc không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn) và không tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện.
• Sau một năm nghỉ việc mà chưa đủ 20 năm đóng BHXH và không tiếp tục đóng BHXH.
• Ra nước ngoài để định cư.
• Người đang bị mắc một trong những bệnh nguy hiểm đến tính mạng như: Ung thư, bại liệt, xơ gan cổ chướng, phong, lao nặng, nhiễm HIV đã chuyển sang giai đoạn AIDS và những bệnh khác theo quy định của Bộ Y tế.
• Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân... khi phục viên, xuất ngũ, thôi việc mà không đủ điều kiện để hưởng lương hưu.

Trích dẫn Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2014:
"1. Người lao động quy định tại khoản 1 Điều 2 của Luật này mà có yêu cầu thì được hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây..."

2. Cách tính mức hưởng Bảo hiểm xã hội một lần

Mức hưởng BHXH một lần được tính dựa trên thời gian đã đóng BHXH và mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH. Cụ thể, theo khoản 2 Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, cứ mỗi năm được tính như sau:

• 1,5 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng trước năm 2014.
• 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH cho những năm đóng từ năm 2014 trở đi.

Trường hợp thời gian đóng BHXH chưa đủ một năm thì mức hưởng bằng số tiền đã đóng, mức tối đa bằng 02 tháng mức bình quân tiền lương tháng đóng BHXH.

3. Hồ sơ và thủ tục rút BHXH một lần theo quy định mới

Kể từ ngày 01/05/2019, hồ sơ và quy trình thực hiện được áp dụng theo Quyết định 166/QĐ-BHXH. Người lao động cần chuẩn bị:

• Sổ bảo hiểm xã hội.
• Đơn đề nghị hưởng Bảo hiểm xã hội một lần (Mẫu số 14-HSB).
• Đối với người ra nước ngoài định cư: Bản sao giấy xác nhận của cơ quan có thẩm quyền về việc thôi quốc tịch Việt Nam hoặc bản dịch tiếng Việt được chứng thực của hộ chiếu, thị thực, giấy tờ xác nhận định cư...
• Trích sao hồ sơ bệnh án trong trường hợp mắc bệnh nguy hiểm tính mạng.

Quy trình thực hiện:

1. Nộp hồ sơ: Người lao động nộp hồ sơ cho cơ quan BHXH huyện/tỉnh nơi cư trú (thường trú hoặc tạm trú).
2. Giải quyết: Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày nhận đủ hồ sơ, cơ quan BHXH có trách nhiệm giải quyết và tổ chức chi trả cho người lao động.
3. Nhận kết quả: Người lao động nhận tiền qua thẻ ATM hoặc trực tiếp tại cơ quan BHXH/Bưu điện.

Việc nắm rõ các quy định pháp luật về BHXH giúp người lao động bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Tuy nhiên, các chuyên gia luôn khuyến khích người lao động nên bảo lưu thời gian đóng để hưởng lương hưu, nhằm đảm bảo cuộc sống ổn định khi về già thay vì rút một lần.