Trong bối cảnh ngành xây dựng đang chuyển mình mạnh mẽ, việc nắm vững các quy định về hợp đồng không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố "sống còn" đối với mọi doanh nghiệp. Kể từ ngày 01/07/2026, Luật Xây dựng 2025 chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi căn bản trong cách thức thiết lập và thực hiện các loại hợp đồng xây dựng.

Công trường xây dựng hiện đại tại Việt Nam (ảnh minh họa)

Phân loại hợp đồng xây dựng theo quy định mới nhất

Theo quy định tại Điều 82 Luật Xây dựng 2025, hợp đồng xây dựng được phân loại dựa trên hai tiêu chí chính: tính chất công việc và hình thức giá hợp đồng. Việc lựa chọn đúng loại hợp đồng ngay từ đầu sẽ giúp các bên hạn chế tối đa các tranh chấp không đáng có trong quá trình thi công.

1. Phân loại theo tính chất công việc

Tùy thuộc vào nội dung công việc mà chủ đầu tư và nhà thầu thỏa thuận, hợp đồng có thể là hợp đồng tư vấn, hợp đồng thi công, hoặc các dạng hợp đồng tổng thầu phức hợp như EPC (Thiết kế - Cung cấp thiết bị - Thi công) hay hợp đồng chìa khóa trao tay.

2. Phân loại theo hình thức giá

Đây là nội dung mà các doanh nghiệp cần đặc biệt lưu tâm để quản trị rủi ro tài chính. Các hình thức phổ biến bao gồm:

• Hợp đồng trọn gói: Giá hợp đồng không thay đổi trong suốt quá trình thực hiện.
• Hợp đồng theo đơn giá cố định: Đơn giá không đổi nhưng khối lượng có thể điều chỉnh.
• Hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh: Cả đơn giá và khối lượng đều có thể thay đổi theo biến động thị trường.

Hợp đồng xây dựng là văn bản pháp lý quan trọng nhất giữa các bên (ảnh minh họa)

Nội dung bắt buộc và các điều khoản 'nhạy cảm'

Một bản hợp đồng xây dựng hoàn chỉnh không chỉ dừng lại ở việc liệt kê công việc. khoản 4 Điều 82 Luật Xây dựng 2025 nhấn mạnh các nội dung cơ bản như: căn cứ pháp lý, yêu cầu chất lượng, tiến độ, giá hợp đồng, bảo đảm thực hiện và đặc biệt là cơ chế giải quyết tranh chấp.

"Nội dung hợp đồng xây dựng phải được lập thành văn bản và phù hợp với quy định của pháp luật về hợp đồng dân sự và các quy định khác của pháp luật có liên quan."

Sửa đổi và chấm dứt hợp đồng: Khi nào được phép?

Thực tế thi công luôn phát sinh những tình huống ngoài dự kiến. Điều 84 và Điều 85 Luật Xây dựng 2025 đã quy định rõ các trường hợp được phép điều chỉnh khối lượng, tiến độ hoặc tạm dừng, chấm dứt hợp đồng. Đặc biệt, đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công, việc sửa đổi hợp đồng phải tuân thủ các điều kiện cực kỳ nghiêm ngặt để tránh thất thoát ngân sách nhà nước.

Lời khuyên từ chuyên gia: Trước khi đặt bút ký kết, doanh nghiệp nên rà soát kỹ các điều khoản về sự kiện bất khả kháng và hoàn cảnh thay đổi cơ bản để bảo vệ quyền lợi tối đa khi có biến động kinh tế xảy ra.