Trong bối cảnh quản lý hoạt động vận tải đường bộ ngày càng được siết chặt, nhiều hộ kinh doanh cá thể băn khoăn về việc liệu người trực tiếp điều hành hoạt động vận tải của mình có bắt buộc phải sở hữu bằng cấp hay chứng chỉ chuyên môn về vận tải hay không. Đây là một vấn đề pháp lý quan trọng, bởi sự khác biệt trong quy định giữa các loại hình đơn vị kinh doanh có thể dẫn đến những hiểu lầm không đáng có trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Phân loại đơn vị kinh doanh vận tải theo quy định pháp luật

Theo quy định tại khoản 2 Điều 64 Luật Giao thông đường bộ 2008, kinh doanh vận tải đường bộ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, bao gồm kinh doanh vận tải hành khách và kinh doanh vận tải hàng hóa. Các chủ thể tham gia hoạt động này có thể là doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc hộ kinh doanh.

Mỗi loại hình tổ chức lại có những yêu cầu riêng biệt về điều kiện kinh doanh. Cụ thể, tại Điều 67 Luật Giao thông đường bộ 2008 đã phân tách rõ ràng các điều kiện đối với từng đối tượng:

• Đối với doanh nghiệp, hợp tác xã: Phải đảm bảo các điều kiện về phương tiện, lái xe, nhân viên phục vụ, nơi đỗ xe và đặc biệt là trình độ chuyên môn của người trực tiếp điều hành.
• Đối với hộ kinh doanh: Phải thực hiện đăng ký kinh doanh, bảo đảm các điều kiện về lái xe, nơi đỗ xe phù hợp, an toàn cháy nổ và vệ sinh môi trường.

Người điều hành của hộ kinh doanh có cần chứng chỉ chuyên môn?

Điểm mấu chốt nằm ở điểm d khoản 1 Điều 67 Luật Giao thông đường bộ 2008. Quy định này chỉ rõ yêu cầu về trình độ chuyên môn về vận tải đối với người trực tiếp điều hành hoạt động vận tải áp dụng cho doanh nghiệp và hợp tác xã. Đối với hộ kinh doanh, pháp luật hiện hành (tính đến thời điểm tháng 12/2021) không đưa ra yêu cầu bắt buộc về bằng cấp hay chứng chỉ sơ cấp chuyên ngành vận tải đối với người điều hành.

"d) Người trực tiếp điều hành hoạt động vận tải của doanh nghiệp, hợp tác xã phải có trình độ chuyên môn về vận tải;"

Như vậy, có thể khẳng định rằng hộ kinh doanh vận tải bằng xe ô tô không bị ràng buộc bởi điều kiện về chứng chỉ chuyên môn của người điều hành như các tổ chức kinh tế lớn hơn.

Hướng dẫn từ Bộ Giao thông vận tải và Nghị định 10/2020/NĐ-CP

Để làm rõ hơn các quy định này, Nghị định 10/2020/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan đã thống nhất cách hiểu về trình độ chuyên môn. Theo đó, người có trình độ chuyên môn về vận tải là người có chứng chỉ sơ cấp chuyên ngành vận tải hoặc có bằng tốt nghiệp trung cấp chuyên ngành vận tải trở lên.

Tuy nhiên, tại khoản 7 Điều 36 Nghị định 10/2020/NĐ-CP cũng nhấn mạnh lộ trình chuyển tiếp cho các đơn vị đã được cấp phép trước đó. Dù vậy, tinh thần cốt lõi của Luật Giao thông đường bộ 2008 vẫn được giữ vững: Hộ kinh doanh được miễn trừ yêu cầu về bằng cấp chuyên môn cho người điều hành.

Lời khuyên cho các hộ kinh doanh vận tải

Mặc dù không bắt buộc về chứng chỉ, các hộ kinh doanh vẫn cần đặc biệt lưu ý đến các điều kiện khác để tránh bị xử phạt vi phạm hành chính, bao gồm:

• Đảm bảo lái xe có đủ sức khỏe và giấy phép lái xe phù hợp.
• Phương tiện phải được kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường định kỳ.
• Lắp đặt thiết bị giám sát hành trình theo đúng lộ trình quy định.
• Có phương án bảo đảm trật tự, an toàn và phòng chống cháy nổ tại nơi đỗ xe.

Việc nắm vững các quy định pháp luật không chỉ giúp hộ kinh doanh vận hành trôi chảy mà còn bảo vệ quyền lợi hợp pháp trước các đợt thanh tra, kiểm tra của cơ quan chức năng.

Trên đây là nội dung tư vấn dựa trên các quy định pháp luật có hiệu lực tại thời điểm tháng 12/2021. Nếu Quý khách còn bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần hỗ trợ về thủ tục xin giấy phép kinh doanh vận tải, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được giải đáp chi tiết.